Seksverslaving

Seksverslaving ontstaat vaak geleidelijk. Wat begint als een normale interesse in seks, kan voor sommige mensen uitgroeien tot een patroon dat steeds moeilijker te controleren is. Seks is in onze huidige maatschappij overal aanwezig. Online, op sociale media en in entertainment wordt seksualiteit vaak normaal en aantrekkelijk gepresenteerd.

Voor de meeste mensen blijft seks een gezonde en plezierige manier om verbinding te ervaren. Maar soms kan seks een steeds grotere rol gaan spelen in het dagelijks leven. De drang naar seksuele prikkels wordt sterker en moeilijker te controleren. Seks kan dan gaan werken als een soort drug.

Wanneer seks een obsessie wordt en een negatieve invloed krijgt op je relaties, werk of dagelijks functioneren, kan er sprake zijn van een seksverslaving. Een verslaving kan langzaam ontstaan en steeds meer grip krijgen op je leven. Gelukkig is het mogelijk om weer controle te krijgen. Ons team luistert zonder oordeel naar jouw verhaal en denkt met je mee over mogelijke stappen.

Wat is een seksverslaving?

Een seksverslaving is een obsessieve en dwangmatige behoefte aan seks, het kijken naar porno of het uitvoeren van seksuele handelingen. Iemand voelt een sterke drang om deze handelingen steeds opnieuw te herhalen, ook wanneer dit negatieve gevolgen heeft voor het dagelijks leven.

Een seksverslaving wordt ook wel omschreven als dwangmatig seksueel gedrag of compulsief seksueel gedrag. Vaak gaat het niet alleen om de seks zelf, maar om wat seks tijdelijk oplevert: ontspanning, bevestiging, afleiding of een manier om emoties te verdoven.

In de praktijk kan seksverslaving zich op verschillende manieren uiten, zoals overmatig kijken naar porno, obsessief bezig zijn met seksuele fantasieën en veelvuldig wisselende seksuele contacten. Ook een prostitutiebezoek, voyeurisme of exhibitionisme, telefoon- of online seks en chemsex of slammen (seks in combinatie met drugs) zijn veel voorkomende uitingen. 

Hoewel deze gedragingen op zichzelf niet altijd problematisch zijn, kan het een verslaving worden wanneer iemand de controle verliest over het gedrag.

Wanneer ben je seksverslaafd?

Het bepalen van wanneer je seksverslaafd bent, is niet altijd eenvoudig. Seksuele verlangens en fantasieën zijn namelijk normaal en verschillen per persoon.

Er kan sprake zijn van seksverslaving wanneer seksuele handelingen dwangmatig worden en moeilijk te stoppen zijn, ondanks de negatieve gevolgen.

Je kunt jezelf bijvoorbeeld herkennen in de volgende situaties:

• je hebt een seksueel gedragspatroon ontwikkeld waar je moeilijk mee kunt stoppen
• seks of porno neemt steeds meer tijd en aandacht in beslag
• je ervaart negatieve gevolgen in relaties, werk of sociale contacten
• je hebt meerdere pogingen gedaan om te minderen of te stoppen, maar dit lukt niet
• je komt afspraken niet meer na door je seksuele gedrag
• andere mensen hebben last van jouw gedrag
• je zoekt bewust risicovolle situaties op, bijvoorbeeld seks op gevaarlijke plekken
• seks voelt soms als een manier om emoties te verdoven of stress te verminderen
• tijdens seksuele prikkels voel je je zelfverzekerd of euforisch, maar daarna volgen vaak schaamte of schuldgevoelens

Herken je meerdere van deze signalen? Dan kan het waardevol zijn om stil te staan bij de rol die seks in je leven speelt.

Seksverslaving herkennen: symptomen en kenmerken

Het herkennen van een seksverslaving kan lastig zijn. Seksualiteit is immers een normaal onderdeel van het leven en de grens tussen een sterke interesse en een verslaving kan soms vaag zijn.

Toch zijn er bepaalde symptomen en kenmerken van seksverslaving die vaker voorkomen:

• voortdurend denken aan seks of seksuele prikkels
• sterke drang om porno te kijken of seksuele handelingen te verrichten
• steeds meer tijd besteden aan seksuele activiteiten
• verlies van controle over het gedrag
• geheimhouding of liegen over seksueel gedrag
• gevoelens van schaamte, schuld of spijt na seksuele handelingen
• moeite met het aangaan of onderhouden van intieme relaties
• steeds extremere prikkels nodig hebben om hetzelfde gevoel te ervaren

Voor sommige mensen kan seksverslaving ook samenhangen met pornoverslaving of andere vormen van compulsief gedrag.

Oorzaken van seksverslaving

Net als bij andere verslavingen ontstaat seksverslaving meestal niet door één oorzaak. Vaak spelen meerdere factoren een rol.

Seks kan bijvoorbeeld een manier worden om te ontsnappen aan moeilijke gevoelens zoals stress, eenzaamheid, onzekerheid of verdriet. Tijdens seksuele prikkels komen namelijk verschillende stoffen vrij in de hersenen, waaronder dopamine, endorfine en oxytocine. Deze stoffen zorgen voor een prettig en belonend gevoel.

Wanneer iemand deze beloning regelmatig ervaart, kan het brein steeds sterker verlangen naar dezelfde prikkel. Hierdoor kan een patroon ontstaan waarbij seks wordt gebruikt als copingmechanisme.

Andere factoren die een rol kunnen spelen bij seksverslaving zijn bijvoorbeeld trauma of negatieve ervaringen uit het verleden, problemen met intimiteit of hechting en een laag zelfbeeld. Daarnaast kunnen eenzaamheid of relatieproblemen, vroegtijdige blootstelling aan pornografie en middelengebruik in combinatie met seks ook een invloed hebben.

Iedere situatie is anders. Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het gedrag te kijken, maar ook naar de onderliggende oorzaken.

Het effect van seks op je hersenen

Tijdens seks komen verschillende gelukshormonen vrij in het lichaam. Endorfine en oxytocine zorgen voor ontspanning en verbondenheid. Daarnaast speelt dopamine een belangrijke rol in het beloningssysteem van de hersenen.

Deze stoffen samen zorgen voor een prettig gevoel in lichaam en geest. Hierdoor kan seks soms werken als een natuurlijke drug.

In sommige situaties wordt seks bovendien gecombineerd met middelengebruik. In bepaalde kringen worden bijvoorbeeld drugs zoals cocaïne, crystal meth of XTC gebruikt om seksuele ervaringen te versterken. Dit staat bekend als chemsex en kan het risico op verslavingsgedrag vergroten.

De gevolgen van seksverslaving

Iedere vorm van verslaving kan invloed hebben op verschillende gebieden van het leven. Ook seksverslaving kan grote gevolgen hebben op sociaal, emotioneel en lichamelijk vlak.

Zo kan dwangmatig seksueel gedrag leiden tot:

• relatieproblemen of het verlies van een partner
• spanningen met vrienden of familie
• problemen op het werk of studie
• financiële problemen door bijvoorbeeld prostitutie of betaalde diensten
• juridische problemen
• gevoelens van schaamte, schuld en eenzaamheid

Op lichamelijk gebied kan er ook sprake zijn van risico’s. Denk bijvoorbeeld aan een verhoogde kans op het oplopen van een SOA of langdurig slaaptekort.

Veel mensen ervaren daarnaast een toenemende emotionele leegte of somberheid, waardoor de vicieuze cirkel van de verslaving in stand blijft.

Afkickverschijnselen bij seksverslaving

Wanneer iemand probeert te stoppen met dwangmatig seksueel gedrag, kunnen er verschillende ontwenningsverschijnselen optreden. Deze lijken soms op de afkickverschijnselen bij andere verslavingen.

Veel voorkomende afkickverschijnselen van seksverslaving zijn bijvoorbeeld:

• sterke drang naar seksuele prikkels
• rusteloosheid of spanning
• prikkelbaarheid
• somberheid of leegte
• moeite met concentreren
• terugkerende gedachten aan seks of porno

Deze gevoelens kunnen het stoppen moeilijk maken. Juist daarom kan onze zorg helpen bij het doorbreken van dit patroon.

Seksverslaving behandelen

Seksverslaving behandelen begint vaak met het krijgen van inzicht in het gedrag en de onderliggende oorzaken. In behandeling wordt gekeken naar de patronen die het verslavende gedrag in stand houden.

Behandeling kan helpen om triggers en risicosituaties te herkennen en nieuwe manieren te ontwikkelen om met emoties om te gaan. Ook helpt het bij het opbouwen van gezonde relaties en intimiteit of het terugkrijgen van controle over het eigen gedrag.

Deze behandeling voor seksverslaving kan bestaan uit gesprekken met een therapeut, individuele therapie of een combinatie van verschillende behandelvormen.

Hulp bij seksverslaving

De eerste stap zetten en hulp vragen kan spannend zijn. Veel mensen ervaren schaamte of twijfelen of hun probleem ernstig genoeg is. Toch kan het juist helpend zijn om erover te praten.

Bij Connection SGGZ beschikken we over de juiste certificaten en vergunningen en hebben we veel ervaring met verschillende vormen van verslaving, waaronder seksverslaving. Onze professionals luisteren zonder oordeel naar jouw verhaal en denken met je mee over mogelijke vervolgstappen.

Herken jij jezelf in de signalen van seksverslaving of maak je je zorgen over jouw gedrag? Neem dan gerust contact op met ons team. Samen kunnen we kijken welke hulp bij een seksverslaving het beste bij jouw situatie past.