Drugs spelen steeds grotere rol op festivals: 40% van de bezoekers verwacht meer te gebruiken

XTC sterk verbonden met het Nederlandse festivalseizoen

Het aandeel jonge festivalgangers dat verwacht meer drugs te gebruiken is in twee jaar tijd sterk gestegen. In 2023 verwachtte 19% meer drugs te gebruiken vanwege de stijgende drankprijzen op festivals; in 2025 lag dat percentage inmiddels op 40% (EenVandaag). Die ontwikkeling is opvallend, omdat festivals nu al een belangrijke omgeving vormen voor het gebruik van XTC en MDMA en juist tijdens het festivalseizoen meerdere risicofactoren samenkomen (Trimbos-instituut). Maar waarom spelen drugs op festivals zo’n grote rol en wat betekent dat voor de gezondheidsrisico’s tijdens het festivalseizoen?

Festivals zijn belangrijk gebruiksmoment voor XTC

Vooral XTC en haar werkzame stof MDMA zijn sterk met het uitgaansleven verbonden. Europees onderzoek laat zien dat 79% van de MDMA-gebruikers het middel onder meer tijdens festivals of feestjes gebruikt (European Web Survey on Drugs). De overige 21% gebruikt op andere locaties zoals thuis, in clubs of bij andere gelegenheden. 

Tijdens het festivalseizoen komen bovendien omstandigheden samen die de risico's vergroten: alcoholgebruik, langdurig dansen, weinig slaap, warmte en het combineren van verschillende drugs.

Onderzoek onder bezoekers van dance-evenementen laat daarnaast zien dat festivals niet alleen een gebruiksmoment zijn voor bestaande gebruikers. Van de onderzochte ecstasy-gebruikers gaf ongeveer 1/3 aan het middel voor het eerst op een dancefestival te hebben geprobeerd (Palamar).

Festivals lijken daarmee een dubbele rol te spelen: ze zijn zowel een belangrijke omgeving voor bestaand XTC-gebruik als een plek waar bezoekers voor het eerst met het middel kunnen experimenteren.

Meer festivalgangers verwachten meer drugs te gebruiken

Tegelijkertijd zijn er aanwijzingen dat drugs een grotere rol gaan spelen tijdens festivals.

In 2023 gaf 19% van de ondervraagde festivalgangers tussen de 16 en 34 jaar aan dat zij verwachten meer drugs te gaan gebruiken vanwege de stijgende kosten van festivals. Daarbij werd onder meer genoemd dat drugs gedurende een festivaldag goedkoper zijn dan meerdere alcoholische consumpties (EenVandaag).

Twee jaar later lag dat percentage aanzienlijk hoger. In 2025 zei 40% van de jonge festivalgangers mogelijk meer drugs te gebruiken dan in voorgaande jaren (EenVandaag).

Ook de sociale omgeving speelt mee. Uit hetzelfde onderzoek bleek dat 74% van de festivalgangers drugsgebruik binnen de eigen vriendengroep normaler ziet worden.

Dat betekent niet dat drugsgebruik in de Nederlandse samenleving als geheel genormaliseerd is. Het Trimbos-instituut benadrukt dat de meeste Nederlanders geen drugs gebruiken. Binnen bepaalde groepen in het festival- en uitgaansleven lijkt de sociale acceptatie echter aanzienlijk groter.

Combinatiegebruik vergroot risico tijdens festivals

Niet alleen de hoeveelheid drugsgebruik is relevant, maar ook hoe middelen tijdens festivals worden gebruikt.

Onderzoek onder MDMA- en XTC gebruikers op een groot Australisch muziekevenement liet zien dat 82% MDMA combineerde met tenminste één ander middel, zoals alcohol, cannabis of cocaïne (Southey et al.). Ook in Nederland komt combinatiegebruik regelmatig voor. Van de ondervraagde uitgaanders combineerde 18% vaak of vrijwel altijd alcohol en/of verschillende drugs. Alcohol en ecstasy behoorden daarbij tot de meest genoemde combinaties (Trimbos-instituut). 

Juist tijdens festivals kan dat extra risico's opleveren. Bezoekers dansen langdurig, slapen weinig en worden bij zomerse evenementen blootgesteld aan hoge temperaturen. Stimulerende middelen zoals MDMA beïnvloeden tegelijkertijd onder meer de hartslag en lichaamstemperatuur.

Het combineren van middelen kan effecten bovendien minder voorspelbaar maken en lichamelijke signalen maskeren.

Drugs zichtbaar in medische hulpverlening op festivals

De risico's zijn ook terug te zien bij medische hulpverlening op Nederlandse dance-evenementen.

Uit onderzoek naar grootschalige Nederlandse rave- en dance-evenementen bleek dat 27,4% van de medische hulpvragen drugsgerelateerd was (Recreational Drug Use During the Amsterdam Dance Event).

Ook recentere cijfers laten zien dat XTC een belangrijke rol speelt bij festivalincidenten. Het Trimbos-instituut signaleerde bovendien een toename van ernstige ecstasy-intoxicaties op feesten en festivals. In 2023 werd bijna de helft van de geregistreerde ecstasy-intoxicaties bij EHBO-posten als ernstig beoordeeld. Ook ketamine, 3-MMC en cocaïne komen vaker voor tijdens incidenten op festivals. Zo steeg bij ketamine het aandeel ernstige intoxicaties op EHBO-posten van ongeveer 7% vóór corona naar 23% in 2023 (Trimbos-instituut).

Klachten lopen uiteen van angst en desoriëntatie tot oververhitting, hartproblemen, bewustzijnsverlies en epileptische aanvallen.

Festivalseizoen brengt meerdere risicofactoren samen

Uit de verschillende cijfers kunnen we vooral concluderen dat festivals een bijzondere omgeving vormen voor recreatief drugsgebruik. XTC wordt in Nederland vaker op festivals gebruikt dan op andere onderzochte locaties, zoals feesten, clubs en discotheken, en bijna 8 op de 10 Europese MDMA-gebruikers gebruikt het middel onder meer tijdens festivals of feesten.

Tegelijkertijd is het aandeel jonge festivalgangers dat verwacht meer drugs te gebruiken in twee jaar tijd gestegen van 19% naar 40%.

Juist die combinatie maakt het festivalseizoen relevant vanuit gezondheidsperspectief. Niet alleen omdat drugsgebruik er relatief sterk geconcentreerd is, maar ook omdat warmte, langdurige inspanning, weinig slaap en combinatiegebruik de risico's kunnen vergroten.

Meer aandacht voor preventie tijdens festivalseizoen

Volledig voorkomen dat bezoekers tijdens festivals drugs gebruiken blijkt in de praktijk moeilijk. Goede voorlichting, preventie en medische ondersteuning blijven daarom belangrijk. Rijksoverheid, festivalorganisaties en gemeenten zetten hier al op in met preventieprogramma’s, alerts en informatiecampagnes. Daarbij zou de aandacht niet alleen moeten liggen op óf iemand drugs gebruikt, maar ook op de omstandigheden waaronder dat gebeurt. Vooral combinatiegebruik, hoge doseringen, warmte, weinig slaap en langdurige lichamelijke inspanning kunnen ervoor zorgen dat recreatief gebruik onverwacht tot ernstige gezondheidsproblemen leidt.

Daarnaast verdient ook de ontwikkeling ná het festival aandacht. Voor de meeste bezoekers blijft drugsgebruik incidenteel, maar bij een deel kan herhaald gebruik in het uitgaansleven geleidelijk frequenter worden of zich verplaatsen naar andere momenten. Wanneer drugs sterker verbonden raken met ontspanning, sociale contacten of plezier, kan de drempel om vaker te gebruiken lager worden. Daarmee wordt de aandacht voor drugsgebruik op festivals steeds urgenter, niet alleen tijdens het evenement zelf, maar ook in de periode ervoor en erna.