Wat is MDMA? | vormen, werking en risico's

MDMA staat voor 3,4-methyleendioxymethamfetamine, een synthetische drug uit de groep van de amfetaminen. Je komt MDMA ook wel tegen onder de namen M of Molly. De stof werkt stimulerend en bewustzijnsveranderend: je krijgt meer energie, voelt je euforisch en ervaart een sterke verbondenheid met de mensen om je heen. Daarom wordt MDMA vooral gebruikt in het uitgaansleven en op festivals.

Door een kleine afwijking in de chemische structuur werkt MDMA anders dan verwante middelen als amfetamine en speed. In Nederland staat MDMA op Lijst 1 van de Opiumwet en valt het onder de harddrugs. De stof werd al in 1912 ontwikkeld door een Duits farmaceutisch bedrijf. Pas in de jaren 70 bedachten illegale producenten de straatnaam ecstasy, wat extase betekent. Afgekort werd dat XTC.

Hoe MDMA eruitziet, hangt af van de vorm waarin het wordt verkocht. In een XTC-pil zie je de stof zelf niet: MDMA is daarin samengeperst met een vulmiddel tot een pil in allerlei kleuren en vormen, vaak met een logo. Daarnaast kom je de drug vaak tegen als MDMA-kristallen en MDMA-poeder. 

MDMA-kristallen

MDMA-kristallen ontstaan bij de productie: MDMA wordt eerst als olie gemaakt en daarna omgezet in een zout dat uitkristalliseert. MDMA-kristallen zijn brokjes die lijken op grof zout of gebroken glas. De kleur loopt van wit en doorzichtig tot beige, lichtbruin of roze, afhankelijk van hoe de stof is gemaakt. Die kleur zegt niets over de sterkte. Voor gebruik worden MDMA-kristallen meestal fijngemaakt tot poeder.

MDMA-poeder

MDMA-poeder is fijngemalen kristal: een wit tot lichtbruin poeder zonder het vulmiddel van een pil. Per hoeveelheid is het daardoor geconcentreerder. De zuiverheid en samenstelling van MDMA kunnen sterk variëren en aan de buitenkant kun je dit niet zien.

Vloeibare MDMA

Daarnaast bestaat er vloeibare MDMA: een oranje tot lichtbruine vloeistof die bijna helemaal uit pure MDMA bestaat en meestal in een druppelflesje wordt verkocht. Omdat de vloeistof extreem geconcentreerd is, krijg je met een kleine hoeveelheid al snel te veel binnen. De kans op een overdosis is daardoor zeer groot. Er kunnen daardoor vitale lichaamsfuncties uitvallen. Met vloeibare XTC wordt meestal iets anders bedoeld: GHB.

Een XTC-pil slik je, soms in delen. Er wordt dan ook wel over kwartjes en halfjes gesproken. Hoe je losse MDMA gebruikt, verschilt. MDMA-poeder kun je slikken, in een drankje oplossen of in een vloeipapiertje rollen en inslikken. Dit laatste heet een MDMA-bommetje. Ook capsules gevuld met poeder komen voor. Bij slikken komt MDMA via je maag in je bloed. Daarnaast wordt MDMA gelikt of gesnoven.

MDMA likken

MDMA likken betekent dat je een natte vinger in het poeder of de fijngemaakte kristallen doopt en die aflikt. De stof komt dan via je mond en maag in je bloed, net als bij slikken, maar in kleine porties verspreid over de avond. Je kunt ook aan een MDMA-kristal likken. Omdat elke dosis een andere hoeveelheid bevat, vergeet je snel hoeveel MDMA je al binnen hebt gekregen. Het poeder smaakt bovendien erg bitter.

MDMA snuiven

Je kunt MDMA snuiven: het poeder gaat dan via je neusslijmvlies je bloed in. Als je MDMA snuift, brandt het poeder fel in je neus en beschadigt bij herhaald gebruik je neusslijmvlies. Dat kan leiden tot een verstopte neus, korstjes en spontane bloedneuzen.

MDMA laat in je hersenen in één keer een grote hoeveelheid serotonine vrijkomen en in mindere mate dopamine en noradrenaline. Tegelijk remt de stof de heropname, waardoor die signaalstoffen langer actief blijven. Serotonine beïnvloedt je stemming, dopamine je gevoel van beloning en noradrenaline je energie en alertheid. Dit zorgt voor een sterke piek in stemming en energie, waardoor MDMA bekendstaat om het gelukkige, warme gevoel en de verbinding die je voelt met de mensen om je heen.

Ontregelen van je lichaamsprocessen

Tijdens de piek van de werking ben je vaak meer open in gesprekken en lichamelijk contact en ervaar je lichamelijke prikkels intenser. Muziek, aanraking en licht komen sterker binnen en vermoeidheid, honger en warmte merk je minder op. Deze effecten lijken prettig, maar komen voort uit een onnatuurlijke overbelasting van je beloningssysteem en ontregeling van de signalen die je lichaam normaal gesproken afgeeft.

De werking van MDMA verschilt per persoon en per keer. Hoe sterk je het voelt, hangt af van de dosis, hoe lang geleden de laatste keer was, je gewicht, je gezondheid, wat er in je maag zit, de omgeving en andere middelen die je gebruikt. Omdat je lichaam tijd nodig heeft om de uitgeputte voorraad neurotransmitters aan te vullen, kan herhaald gebruik binnen korte tijd leiden tot steeds minder positieve effecten en meer bijwerkingen. Er zit een plafond aan hoeveel serotonine kan vrijkomen. Neem je meer, dan merk je vooral de oppeppende kant, terwijl de dip erna zwaarder wordt. Hierdoor nemen de risico's op lichamelijke en psychische klachten toe, zoals angst, slaapproblemen, verlaagde stemming en concentratiestoornissen.

Hoe lang werkt MDMA?

Bij slikken beginnen de werking van MDMA en de effecten meestal na 20 tot 60 minuten. Met een volle maag duurt dat langer. In totaal werkt MDMA 4 tot 6 uur, waarna het effect geleidelijk wegzakt. Bij snuiven komt het sneller op en is de werking korter. Na het uitwerken kun je nog uren onrustig zijn en slecht slapen.

Wanneer je MDMA en alcohol combineert, belast je je lichaam dubbel. Alcohol drijft vocht af, terwijl je door MDMA meer zweet en sneller oververhit raakt. Samen vergroten ze de kans op uitdroging. MDMA geeft je energie en dempt het dronken gevoel van alcohol, terwijl je reactie- en inschattingsvermogen wel achteruitgaan. Daardoor merk je minder hoeveel je hebt gedronken en drink je makkelijk meer. De combinatie geeft vaker hoofdpijn en misselijkheid, de kater is zwaarder en je herinnert je minder van de avond. Ook de kans op psychische klachten in de dagen erna wordt groter.

Na het uitwerken volgt vaak een MDMA-kater. De drug werkt nog een aantal uren na en vaak voel je je de volgende dag ook nog wat zweverig. Maar MDMA verbruikt een groot deel van de voorraad serotonine in je hersenen. Daarom voel je je op het moment van gebruik zo intens gelukkig en fijn. Je hersenen hebben een aantal dagen nodig om dat niveau weer op peil te brengen. Het dieptepunt ligt een aantal dagen later. Omdat veel mensen op vrijdag of zaterdag gebruiken, valt dat vaak op dinsdag, vandaar de bijnaam dinsdagdip. Je kunt je dan uitgeput, somber, angstig of leeg voelen. Hoe hoger de dosis en hoe vaker je gebruikt, hoe zwaarder en langer de MDMA-kater.

De bijwerkingen van MDMA nemen toe met de dosis. Tijdens gebruik kun je last krijgen van:

• een verhoogde hartslag en bloeddruk
• een droge mond, zweten en vergrote pupillen
• gespannen kaken en tandenknarsen
• misselijkheid en weinig eetlust
• angst, verwardheid of hallucinaties, vooral bij een hoge dosis

Oververhitting en overlijden

Een van de grootste acute risico's is oververhitting. MDMA zorgt ervoor dat je lichaamstemperatuur begint te stijgen, ook in rust. Maar in de praktijk sta je vaak ook nog uren te dansen in een warme, soms slecht geventileerde ruimte. Als je lichaamstemperatuur boven de 40 graden Celsius stijgt, kun je spierafbraak, orgaanuitval en epileptische aanvallen krijgen en daaraan overlijden.

Het gevaar van te veel water drinken

Van MDMA soms lastiger plassen. Daarnaast geeft MDMA een droge mond en een constante dorst. Drink je dan grote hoeveelheden water, dan loop je het risico op een watervergiftiging.

Gevolgen voor je doordeweekse ritme

Bij herhaald gebruik vergroot MDMA de kans op slaapproblemen, concentratieproblemen, somberheid, paniekaanvallen en psychotische klachten. Door het knarsen kun je bovendien je gebit beschadigen.

Een verslaving aan MDMA is vooral geestelijk. Je merkt dat je afhankelijk bent geraakt wanneer uitgaan zonder MDMA niet meer leuk voelt of wanneer je blijft gebruiken terwijl je er steeds meer last van hebt: somberheid, een kort lontje of ruzie thuis. Steeds zwaardere dips en langer nodig hebben om te herstellen zijn signalen van een beginnende MDMA-verslaving. Wanneer je ook andere middelen gebruikt, kan dat het stoppen bemoeilijken. Dat komt doordat je beide middelen met elkaar in verband gaat brengen. Combineer je bijvoorbeeld vaak MDMA en alcohol, dan kun je zin krijgen in MDMA als je aangeschoten raakt.

Heb je vragen over je gebruik of maak je je zorgen over wat MDMA doet? Je kunt ons team bereiken op 040-303 5023. Op basis van jouw situatie kunnen we je persoonlijk advies geven. Dat kan ook als het niet om jezelf gaat, maar om een naaste waar jij bezorgd over bent. Over MDMA gaan vaak allerlei verhalen rond; wij kunnen je aan de feiten helpen over wat MDMA is.