De gevolgen van eenzaamheid

Wanneer je te maken krijgt met de gevolgen van eenzaamheid op je mentale gezondheid, merk je vaak dat dit niet alleen een gevoel van alleen zijn is. Het is een diepe, knagende leegte die invloed heeft op hoe je denkt, voelt en handelt. Als je jezelf langdurig eenzaam voelt, kan dit je psychische weerbaarheid ondermijnen. Dit mechanisme werkt sluipend, waardoor je soms pas laat door hebt hoezeer je mentale balans is verstoord.

De onzekerheid die door isolatie ontstaat, kan ervoor zorgen dat je sociale situaties nog meer vermijdt. Hierdoor raak je verstrikt in een negatieve spiraal die je in je eentje bijna niet meer kunt doorbreken.

Om de impact te begrijpen, is het belangrijk om te kijken naar de betekenis ervan. Wat is eenzaamheid nu eigenlijk precies? Het is het subjectieve gevoel dat je een gebrek aan betekenisvolle relaties of emotionele diepgang ervaart met de mensen om je heen. Je kunt je omringd voelen door een grote groep vrienden of collega's, maar je tegelijkertijd toch volkomen alleen voelen in je ervaringen en emoties.

Er zit een wezenlijk verschil tussen eenzaam zijn en alleen zijn. Alleen zijn is een fysieke feitelijkheid waar je vaak bewust voor kiest om tot rust te komen. Jezelf emotioneel eenzaam voelen is daarentegen een pijnlijke emotie die gepaard gaat met het gevoel dat je niet wordt gezien of gehoord door anderen. Soms is dit gevoel ook niet goed te verklaren. Het kan dan dat je een grote groep vrienden en familie om je heen hebt. Ze zijn met je begaan en staan voor je klaar, maar toch voel je je eenzaam.

De signalen die hierbij horen, zijn zowel psychisch als lichamelijk van aard. Wanneer deze klachten chronisch worden, spreken we van specifieke eenzaamheidsymptomen. Je kunt hierbij denken aan:

• aanhoudende somberheid en stemmingswisselingen

• een verhoogde alertheid op afwijzing of kritiek

• slaapproblemen en chronische vermoeidheid

• een constant gevoel van innerlijke onrust of spanning

• verminderde concentratie en moeite met helder nadenken

Als deze symptomen van eenzaamheid gedurende een langere periode je leven domineren, verandert de chemie in je brein. Je stresshormonen stijgen en je lichaam bevindt zich continu in een verhoogde staat van paraatheid.

Naast de algemene kenmerken bestaat er een specifieke vorm van isolatie die diep ingrijpt op je intieme relaties. Deze vorm van emotionele eenzaamheid heeft ook bepaalde symptomen tot gevolg. Deze vorm ontstaat wanneer je een diepe, hechte band mist met een partner, een familielid of een beste vriend. Het is het gevoel dat niemand je écht kent of dat je jouw diepste angsten en verlangens met niemand kunt delen.

Jezelf eenzaam voelen doet letterlijk pijn

Dit gemis tast je gevoel van veiligheid aan. Je kunt je hierdoor waardeloos gaan voelen, wat je zelfbeeld direct beschadigt. De gedachte dat je niet de moeite waard bent om van te houden, kan zich hierdoor diep in je systeem nestelen. Het continu ervaren van eenzaamheid activeert in je brein dezelfde pijncentra als fysieke pijn. Hierdoor vormt het een reële bedreiging voor je algehele gezondheid.

Wanneer de druk op je mentale gezondheid te groot wordt, gaan je hersenen automatisch op zoek naar manieren om deze emotionele pijn te verzachten. Dit is het moment waarop ongezonde gewoontes of patronen ongemerkt je leven kunnen binnendringen. Omdat je de leegte en de pijn wilt dempen, kan de verleiding groot zijn om verlichting te zoeken in middelen of gedrag die een snelle beloning beloven.

Even niets hoeven voelen

Dit begint vaak onschuldig. Je drinkt bijvoorbeeld in de avond een paar glazen alcohol om de stilte in huis te verdragen, rookt een paar blowtjes of vlucht in overmatig gamen of gokken om je gedachten te verzetten. Deze handelingen bieden op de korte termijn een tijdelijke ontsnapping aan het zware gevoel. Ze zorgen voor een korte piek in je gelukshormonen, waardoor je de eenzaamheid even niet voelt.

Van jezelf eenzaam voelen naar verslaving

Maar op de lange termijn doet deze vorm van zelfmedicatie meer kwaad dan goed. De verdoving is altijd tijdelijk. Je hebt ook steeds meer van het middel of gedrag nodig om hetzelfde dempende effect te blijven ervaren. Als het middel is uitgewerkt of je stopt met gamen of gokken, keert het gevoel van isolatie en somberheid in alle hevigheid terug. 

Hierdoor ontstaat de behoefte om opnieuw te verdoven. Dit is de gevaarlijke overgang naar problematisch gedrag of gebruik, waarbij verdoving uiteindelijk het grootste probleem wordt. Je bouwt een patroon op dat de weg vrijmaakt voor een serieuze verslaving.

Wanneer een verslaving zich ontwikkelt als reactie op psychische klachten, ontstaat er een situatie die we dubbele diagnose noemen. De eenzaamheid versterkt de drang naar het middel en het gebruik van het middel isoleert je vervolgens nog verder van je omgeving. Je raakt verstrikt in een web waarin de verslaving en de mentale problematiek elkaar constant voeden en versterken.

Ik voel me eenzaam – hoe helpt Connection SGGZ?

Bij Connection SGGZ begrijpen we dat deze twee elementen onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. Je kunt een verslaving niet succesvol aanpakken als je de onderliggende psychische pijn, zoals diepe eenzaamheid, negeert. Onze specialistische aanpak richt zich daarom altijd op beide kanten van het probleem, zodat je de kans krijgt om volledig en duurzaam te herstellen.

Als je merkt dat je vastloopt, sta je er niet alleen voor. Je kunt direct contact opnemen met ons team via 040-303 5023 voor een vertrouwelijk gesprek over jouw situatie. Dat mag ook als je iemand in je omgeving ziet worstelen met eenzaamheid of verslaving.

Het doorbreken van dit patroon vraagt om een gerichte aanpak. Als je zoekt naar antwoorden op de vraag wat te doen bij eenzaamheid, is de belangrijkste eerste stap het erkennen van het probleem door contact op te nemen met ons team. Die eerste stap is de moeilijkste. 

Schaamte kan een drempel opwerpen; de eenzaamheid kan inmiddels ook ‘vertrouwd terrein zijn’ geworden. Je problemen bij een iemand neerleggen die je niet kent, betekent ook jezelf kwetsbaar opstellen, terwijl dit in het verleden wellicht juist voor afwijzing en onprettige ervaringen heeft gezorgd.

Wij staan voor je klaar

Tegelijkertijd is het de enige stap die jezelf zet. Vanaf dat moment staan wij je bij zolang jij dat nodig hebt. In ons team zitten ook een aantal ervaringsdeskundigen die weten waar jij doorheen gaat. We kijken bovendien naar wat jij nodig hebt om tot een duurzaam herstel te komen. Een vertrouwelijke setting creëren waarin jij je verhaal durft te doen, is daarin onmisbaar.

We zijn er daarom ook als je vragen hebt over eenzaamheid of over je gebruik wilt praten. We kunnen je direct persoonlijk advies geven en als dat eerste contact goed voelt, kunnen we een intakegesprek plannen waarin we je graag beter leren kennen. Andersom kunnen we je ook meer vertellen over onze werkwijze en hoe we die kunnen aansluiten op wat jij nodig hebt. Zo kun je een goede keuze maken in hoe je vanaf daar verder wilt. 

Bel ons vandaag nog via 040-303 5023 als de gevolgen van eenzaamheid jouw leven steeds verder bepalen.