Watervergiftiging: symptomen en risico bij XTC

Watervergiftiging, in medische termen waterintoxicatie, ontstaat wanneer de hoeveelheid water in je lichaam te groot wordt in verhouding tot de hoeveelheid natrium. Natrium is het zout in je bloed dat bepaalt hoe vocht zich over je lichaamscellen verdeelt.

Hyponatriëmie – de betekenis

Hyponatriëmie betekent letterlijk een te laag natriumgehalte in je bloed. Watervergiftiging is de vorm waarbij te veel water de oorzaak is. Een milde hyponatriëmie geeft vaak weinig klachten, maar hoe lager het natrium daalt en hoe sneller dat gaat, hoe ernstiger de gevolgen zijn.

Oorzaken van hyponatriëmie buiten drugs

Ook zonder drugs kun je hyponatriëmie krijgen. Duursporters lopen risico wanneer ze tijdens een lange inspanning veel water drinken en tegelijk zout verliezen via zweet. Bij marathonlopers bleek het risico onder meer samen te hangen met meer dan 3 liter drinken tijdens de race. Daarnaast kunnen bepaalde medicijnen, zoals plastabletten en sommige antidepressiva, en aandoeningen van nieren, hart of lever het natriumgehalte verlagen. Bij watervergiftiging door drugs gaat het in de praktijk vrijwel altijd om XTC.

Te veel water drinken in korte tijd verdunt je bloed. Normaal vangen je nieren dat op door het overschot uit te plassen, maar ze kunnen per uur maar een beperkte hoeveelheid verwerken. Drink je sneller dan je nieren kunnen afvoeren, dan blijft het water in je bloed en zit er in verhouding te weinig natrium in. Om het evenwicht te herstellen, stroomt het water uit je bloedbaan je lichaamscellen in, die daardoor opzwellen.

In je hersenen leidt dat tot hersenoedeem. Omdat je schedel niet meegeeft, stijgt de druk en raken de hersencentra voor je ademhaling, hartslag en bloedsomloop in de knel. Dat kan uitlopen op epileptische aanvallen, coma en overlijden. In je longen kan vocht ophopen, waardoor je kortademig wordt en in het ergste geval stikt.

Wanneer watervergiftiging precies optreedt, verschilt per persoon en hangt af van hoeveel je drinkt, hoe snel je dat doet en hoeveel zout je verliest.

Bij XTC-gebruik op een feest komen die factoren samen. Door dansen en zweten verlies je zout. Vul je het verloren vocht dan aan met grote hoeveelheden water, dan verdunt het natrium dat er nog is extra snel, omdat je nieren onder invloed van XTC vocht vasthouden.

MDMA, de werkzame stof in XTC, zet in je hersenen de afgifte van ADH in gang. Dat antidiuretisch hormoon zorgt ervoor dat je nieren water vasthouden. Onder invloed plas je daardoor nauwelijks, ook als je veel drinkt. Tegelijk geeft MDMA je een droge mond en een sterk dorstgevoel. Die dorst is een verstoord signaal, want je lichaam heeft op dat moment geen watertekort. Hetzelfde geldt voor signalen van honger, warmte en vermoeidheid: die horen bij de effecten van MDMA en voel je onder invloed minder goed.

Waarom veel water drinken het risico vergroot

Lange tijd gold het advies om bij XTC-gebruik veel koud water te drinken, om af te koelen en oververhitting te voorkomen. Dat advies heeft geleid tot sterfgevallen door watervergiftiging. Water helpt je lichaam wel om te zweten, maar omdat je nieren het overschot niet kwijtraken, stapelt elk extra glas zich op.

Waarom vrouwen meer risico lopen

Vooral vrouwen in de vruchtbare leeftijd lopen meer risico. Het hormoon oestrogeen maakt de natriumbalans gevoeliger voor verstoring. Daarnaast hebben vrouwen gemiddeld minder lichaamsvocht en reageert hun lichaam sterker op de ADH-afgifte door XTC.

Watervergiftiging kan uren later optreden

XTC blijft minstens een dag in je lichaam. Zolang het nog werkt, houden je nieren vocht vast. Watervergiftiging kan daardoor ook ontstaan als het feest al lang voorbij is, bijvoorbeeld wanneer je thuis tegen de dorst of de kater flink wat water drinkt. De klachten kunnen dan pas vele uren na gebruik opkomen.

Hoeveel liter water tot watervergiftiging leidt, verschilt per persoon. Gezonde nieren kunnen grofweg 0,8 tot 1 liter vocht per uur afvoeren. Drink je langere tijd meer dan dat, dan houdt je lichaam het overschot vast en daalt het natrium in je bloed. Je lichaamsgewicht, het zout dat je verliest door te zweten en de snelheid waarmee je drinkt, bepalen mede waar jouw grens ligt.

Onder invloed van XTC ligt die grens veel lager, omdat ADH je nieren remt in het afvoeren van vocht. Hoeveel water voor watervergiftiging nodig is, valt dan niet meer in liters te zeggen: ook een hoeveelheid die normaal geen probleem is, kan te veel zijn. Bij XTC-gebruik geldt daarom ongeveer 1 glas water of fris per uur als richtlijn. Dat is genoeg om te kunnen zweten en uitdroging te voorkomen.

De eerste symptomen van watervergiftiging lijken op die van een flinke kater:

• hoofdpijn
• misselijkheid en overgeven
• duizeligheid
• spierkrampen
• vermoeidheid en slaperigheid
• verwardheid

Daalt het natrium verder, dan volgen epileptische aanvallen, bewusteloosheid en coma. Dezelfde symptomen horen bij hyponatriëmie door andere oorzaken. Watervergiftiging komt na XTC-gebruik niet vaak voor. Maar als het gebeurt, is de impact groot: je kunt er blijvend hersenletsel aan overhouden of overlijden.

Wanneer sla je alarm?

Krijg jij of iemand bij wie je bent na XTC-gebruik deze symptomen, bel dan 112 en wees eerlijk over wat je gebruikt hebt en dat het mogelijk om watervergiftiging gaat. Met je roes uitslapen gaat watervergiftiging niet over. Laat iemand ook niet alleen naar bed gaan als je denkt dat er meer aan de hand is.

Tekenen dat je te veel water drinkt

Buiten drugsgebruik zijn de bekendste tekenen dat je te veel water drinkt: heel vaak plassen, urine die bijna kleurloos is en een opgeblazen gevoel. Krijg je daarbij hoofdpijn of word je misselijk, dan kunnen dat de eerste symptomen van te veel water drinken zijn. Onder invloed van XTC valt het belangrijkste signaal weg, omdat je nauwelijks plast: je voelt geen aandrang of je voelt die wel maar kunt niet plassen. Veel drinken terwijl je amper hoeft te plassen of niet kunt, is dan juist een waarschuwingsteken.

Verschil met oververhitting en een kater

Watervergiftiging is lastig te herkennen, omdat de symptomen sterk lijken op die van oververhitting, een ander ernstig risico van XTC-gebruik. Bij oververhitting loopt je lichaamstemperatuur op tot boven de 40 graden. Een kater zakt in de loop van de dag af, terwijl hoofdpijn, misselijkheid en verwardheid bij watervergiftiging erger worden.

Je verkleint de kans op watervergiftiging na XTC-gebruik met deze maatregelen:

• drink maximaal één glas water of fris per uur, ook als je veel dorst hebt
• eet tussendoor een waterijsje tegen je droge mond
• eet tijdens en na gebruik iets zouts, zoals chips, frietjes of een kop bouillon
• koel af op een rustige, koele plek in plaats van extra te drinken
• drink ook de dag erna niet ineens veel water
• laat iemand niet alleen als die zich niet goed voelt

Zoute drop helpt niet, want daarin zit vooral kalium en weinig natrium. Ook sportdrankjes bevatten meestal te weinig zout om aan te vullen wat je verliest.

Aan het gebruik van XTC en MDMA kleven altijd risico's. Als je merkt dat je ondanks de risico’s toch moeite hebt om te stoppen, kan dit op een XTC-verslaving wijzen. Wil je meer weten over watervergifting en drugs, bel ons dan gerust op 040-303 5023.