Schizofrenie

Schizofrenie is een ernstige psychische aandoening die invloed kan hebben op hoe je denkt, voelt en de werkelijkheid ervaart. In combinatie met alcohol of drugs kunnen je klachten minder herkenbaar worden en kunnen de verslaving en schizofrenie elkaar in stand houden en uiteindelijk zelfs verergeren. Deze dubbele diagnose vraagt dan ook om een andere, specialistische aanpak. Wij kunnen je vanuit onze ervaring de juiste hulp bieden.

Wat is schizofrenie?

Schizofrenie is een psychische stoornis waarbij je moeite kunt hebben om je gedachten, waarnemingen en emoties goed te ordenen. Daardoor kan je contact met de werkelijkheid verstoord raken. Je kunt bijvoorbeeld dingen horen, wantrouwend worden, verward denken of jezelf steeds verder terugtrekken.

Voor iedereen kan het anders zijn

Schizofrenie ziet er niet bij iedereen hetzelfde uit. De ernst van de klachten, de duur en de manier waarop iemand ermee omgaat, kunnen sterk verschillen. Ook zijn er vaak periodes waarin het beter gaat en periodes waarin klachten juist toenemen.

Een naam voor verschillende symptomen

De term paranoïde schizofrenie werd vroeger vaak gebruikt wanneer wanen en achterdocht sterk op de voorgrond stonden. Tegenwoordig wordt meestal gewoon gesproken van schizofrenie, met verschillende soorten klachten en symptomen die per persoon verschillen.

Schizofrenie – de symptomen

De symptomen van schizofrenie kunnen heel ingrijpend zijn. Sommige klachten vallen direct op, terwijl andere juist geleidelijk ontstaan. Vaak gaat het om een combinatie van psychische, sociale en cognitieve klachten.

Veelvoorkomende schizofrenie-symptomen:

• wanen, zoals achterdocht of het idee dat anderen iets in de gaten houden
• hallucinaties, bijvoorbeeld stemmen horen
• verward of onsamenhangend denken
• moeite met concentreren of plannen
• gevoelens van vervlakking of afstand
• minder initiatief nemen
• sociale terugtrekking
• onrust, angst of somberheid

Niet iedereen met schizofrenie heeft voortdurend psychotische klachten. Bij sommige mensen staan juist vermijding, verwarring, emotionele afvlakking of achteruitgang in dagelijks functioneren meer op de voorgrond.

Schizofrenie – de kenmerken

Een belangrijk kenmerk van schizofrenie is dat klachten niet alleen invloed hebben op iemands gedachten, maar vaak op het hele dagelijks leven. Werken, studeren, relaties onderhouden of structuur vasthouden kunnen moeilijker worden. Ook kun je jezelf anders gaan ervaren of moeite krijgen om anderen nog te vertrouwen.

Overlap met andere klachten

Soms is er overlap met andere psychische klachten of ontwikkelingsproblematiek. Zo worden combinaties als autisme en schizofrenie, borderline en schizofrenie of schizofrenie en depressie regelmatig genoemd. Dat betekent niet automatisch dat je meerdere diagnoses hebt, maar wel dat klachten op elkaar kunnen lijken of door elkaar heen kunnen lopen. Juist daarom is het belangrijk om breed en zorgvuldig te kijken.

Psychose vs schizofrenie

Ook de combinatie psychose en schizofrenie roept vaak vragen op. Niet iedere psychose betekent dat er sprake is van schizofrenie. Een psychose is een toestand waarbij het contact met de werkelijkheid verstoord raakt. Schizofrenie is een aandoening waarbij psychoses kunnen voorkomen, maar daarnaast vaak ook andere, langer aanhoudende klachten een rol spelen.

Schizofrenie – de oorzaak

Er is meestal niet één duidelijke oorzaak van schizofrenie. Vaak gaat het om een combinatie van kwetsbaarheid en uitlokkende factoren. Je erfelijke aanleg kan een rol spelen, maar ook stress, ingrijpende gebeurtenissen, slaaptekort en middelengebruik kunnen bijdragen aan het ontstaan of verergeren van je klachten.

Acuut of geleidelijk

Soms lijken de eerste signalen geleidelijk te ontstaan. Denk aan toenemende achterdocht, verwarring, sociaal terugtrekken of moeite met concentreren. Maar het gebeurt ook dat klachten plotseling sterker naar voren komen, bijvoorbeeld na een periode van stress of gebruik van drugs of alcohol.

Aandacht voor zowel gebruik als schizofrenie

Juist omdat schizofrenie vaak samenhangt met meerdere factoren, is het belangrijk om niet te simpel naar de klachten te kijken. Alleen focussen op het zichtbare gedrag of alleen op middelengebruik doet vaak geen recht aan wat er werkelijk speelt.

Schizofrenie en verslaving

Schizofrenie en verslaving komen geregeld samen voor. Dat is niet vreemd. Middelen kunnen jouw manier worden om spanning, angst, onrust, somberheid of verwardheid tijdelijk te dempen. Tegelijk kunnen alcohol en drugs je psychische klachten juist verergeren en het herstel ingewikkelder maken.

Vicieuze cirkel van gebruik en schizofrenie

Daardoor ontstaat er vaak een wisselwerking. Je gebruikt bijvoorbeeld om rust te krijgen in je hoofd, maar krijgt door dat gebruik juist meer achterdocht, verwarring of psychotische klachten. Of je merkt dat stoppen moeilijk is, doordat onderliggende onrust, leegte of spanning dan sterker voelbaar worden.

Bij een dubbele diagnose is het daarom belangrijk om beide kanten serieus te nemen: de verslaving én de psychische kwetsbaarheid daaronder of daarnaast.

Schizofrenie door drugs

Veel mensen zoeken op schizofrenie door drugs. Middelen zoals cannabis, amfetamine, cocaïne, XTC of hallucinogene drugs kunnen psychotische klachten uitlokken of versterken. Zeker bij mensen die daar gevoelig voor zijn, kan drugsgebruik een belangrijke trigger zijn.

Het gaat niet altijd om schizofrenie

Dat betekent niet altijd dat drugs de enige oorzaak van schizofrenie zijn. Soms maakt middelengebruik vooral een bestaande kwetsbaarheid zichtbaar. In andere gevallen kan het gaan om een drugspsychose die lijkt op schizofrenie. Het verschil is niet altijd direct duidelijk. Daarom is goede diagnostiek belangrijk, vooral wanneer psychotische klachten en middelengebruik samen voorkomen.

Schizofrenie en alcohol

Ook schizofrenie en alcohol is een risicovolle combinatie. Alcohol lijkt soms tijdelijk rust te geven, bijvoorbeeld bij spanning, angst of onrustige gedachten. Maar op langere termijn kan alcohol juist meer ontregeling geven. Slaap verslechtert, emoties worden instabieler en het dagelijks functioneren neemt vaak verder af.

Alcohol maakt behandeling lastig

Daarnaast kan alcoholgebruik je behandeling in de weg staan. Klachten worden minder duidelijk, het terugvalrisico neemt toe en het kan moeilijker worden om structuur, medicatie of afspraken vol te houden. Daardoor blijft de cirkel van psychische klachten en gebruik vaak bestaan.

Onze hulp bij schizofrenie en verslaving

Bij schizofrenie en verslaving is behandeling vaak pas echt helpend als er rust en duidelijkheid komt in een situatie die van buiten én van binnen ontregeld kan voelen. Middelengebruik staat dan vaak niet op zichzelf. Soms gebruik je drank of drugs om stemmen in je hoofd, achterdocht, angst of innerlijke onrust tijdelijk naar de achtergrond te drukken. Tegelijk kan datzelfde gebruik je psychotische klachten versterken, ontregeling vergroten en ervoor zorgen dat je sneller uit contact raakt met jezelf, met anderen of de behandeling.

Eerst stabiliteit en ritme

Juist daarom vraagt schizofrenie in combinatie met verslaving om een andere aanpak dan alleen stoppen met middelen. We kijken dan ook naar prikkelgevoeligheid, wantrouwen, medicatietrouw, structuur, veiligheid en de draagkracht van de omgeving. Soms is eerst stabilisatie nodig, zodat er weer regelmaat ontstaat in slapen, eten, dagritme en contact. Pas van daaruit komt er ruimte om verder te werken aan het herstel van je verslaving.

Samen komen we tot de kern van je klachten

Connection SGGZ is gespecialiseerd en ervaren in de behandeling van verslaving en andere psychische klachten die elkaar versterken en in stand houden. Bij schizofrenie en verslaving betekent dat: niet alleen kijken naar jouw gebruik, maar naar jouw volledige situatie. Welke klachten spelen er? Wat verergert elkaar? En wat is nodig om weer meer grip, rust en voorspelbaarheid te krijgen? Juist die samenhang is bepalend voor een behandeling die echt past. Samen kijken we hoe we de kwaliteit van jouw leven en je mentale gezondheid kunnen verbeteren.

Merk je dat jij of een van je naaste met deze dubbele diagnose te maken heeft, of heb je een vermoeden? Neem dan gerust contact met ons op voor hulp of meer informatie over schizofrenie en verslaving.