Opiaten

Wie zoekt naar opiaten wil meestal begrijpen wat deze middelen precies zijn. Opiaten worden vaak gebruikt als krachtige pijnstillers, maar staan ook bekend om hun verslavingsrisico. In de medische wereld spelen ze een belangrijke rol bij pijnbestrijding, terwijl sommige opiaten ook als drugs voorkomen.

Omdat dezelfde stoffen zowel als medicatie als drugs kunnen voorkomen, roept dat veel vragen op. Wat zijn opiaten precies? Hoe werken ze in je lichaam? En wanneer kan gebruik problematisch worden? Op deze pagina leggen we uit wat opiaten zijn, welke soorten er bestaan en wat hun werking en risico’s zijn.

Opiaten zijn stoffen die afkomstig zijn uit de papaverplant (Papaver somniferum). Uit deze plant wordt opium gewonnen, waaruit verschillende stoffen kunnen worden gemaakt die een sterke pijnstillende werking hebben.

Deze stoffen beïnvloeden het centrale zenuwstelsel. Ze verminderen pijnsignalen en kunnen daarnaast een gevoel van ontspanning of euforie veroorzaken. Juist die werking maakt dat sommige opiaten ook verslavend kunnen zijn.

In het dagelijks taalgebruik worden de termen opiaten en opioïden vaak door elkaar gebruikt. Strikt genomen zijn opiaten alleen de stoffen die direct uit de papaverplant komen. Opioïden is een bredere groep waar ook synthetische varianten onder vallen.

Wanneer je zoekt naar wat zijn opiaten, de betekenis van opiaten en opiaten drugs, wordt meestal de hele groep van sterke pijnstillers bedoelt die op dezelfde receptoren in het lichaam werken.

In de geneeskunde worden opiaten vooral gebruikt als sterke pijnstillers. Artsen schrijven ze bijvoorbeeld voor bij:

• ernstige pijn na een operatie
• pijn bij kanker
• zware verwondingen
• chronische pijn die niet reageert op andere pijnstillers

Opiaten werken anders dan gewone pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen. Ze blokkeren namelijk pijnsignalen in het zenuwstelsel en veranderen de manier waarop je hersenen pijn ervaren.

Omdat deze middelen krachtig zijn, worden ze meestal alleen voorgeschreven wanneer andere pijnstillers onvoldoende helpen.

Artsen houden het gebruik meestal zo kort mogelijk, omdat langdurig gebruik van opiaten medicatie en pijnstillers kan leiden tot tolerantie en afhankelijkheid.

Er bestaan verschillende soorten opiaten. Sommige worden vooral als medicijn gebruikt, terwijl andere ook bekend zijn als drugs.

De bekendste soorten opiaten zijn bijvoorbeeld:

• morfine
• codeïne
• heroïne (illegale variant van morfine)
• opium

Deze stoffen zijn allemaal afkomstig van de papaverplant en werken op dezelfde receptoren in het zenuwstelsel.

In de medische praktijk zijn sommige opiaten vaker in gebruik dan andere. De meest gebruikte opiaten zijn:

Morfine

Een van de bekendste en sterkste pijnstillers. Morfine wordt vaak gebruikt bij ernstige pijn, bijvoorbeeld in ziekenhuizen.

Codeïne

Een milder opiaat dat vaak wordt gebruikt in hoestmedicatie of lichte pijnstillers.

Heroïne

Een illegale drug die uit morfine wordt gemaakt. Heroïne staat bekend om het sterke verslavingsrisico.

Hoewel deze middelen verschillend worden gebruikt, hebben ze één belangrijke overeenkomst: ze beïnvloeden allemaal dezelfde opioïde receptoren in het lichaam.

De werking van opiaten begint in het centrale zenuwstelsel. Daar binden de stoffen zich aan zogeheten opioïde receptoren.

Door deze binding gebeurt er een aantal dingen tegelijk:

• pijnsignalen worden minder sterk doorgegeven
• het lichaam ontspant
• je kunt een gevoel van rust of euforie ervaren
• ademhaling en hartslag kunnen vertragen

Deze effecten maken opiaten effectief tegen pijn. Tegelijkertijd zorgen ze ervoor dat sommige mensen het gevoel opnieuw willen ervaren, wat kan bijdragen aan afhankelijkheid of een opioïden verslaving.

Wanneer iemand langere tijd opiaten gebruikt, kan het lichaam eraan wennen. Stoppen kan dan lastig zijn omdat er ontwenningsverschijnselen kunnen ontstaan.

Daarom wordt vaak geadviseerd om opiaten geleidelijk af te bouwen. Dit gebeurt meestal met hulp van een behandelaar.

Mogelijke klachten bij het afbouwen van opiaten zijn bijvoorbeeld:

• onrust en prikkelbaarheid
• slaapproblemen
• spierpijn
• zweten
• sterke drang om opnieuw te gebruiken

Door het gebruik stap voor stap te verminderen, krijgt het lichaam de kans om zich aan te passen.

Opiaten zijn bedoeld om pijn te verlichten. Maar doordat ze ook rust en een prettig gevoel kunnen geven, kan het gebeuren dat je lichaam eraan went. Het middel helpt dan niet alleen meer tegen pijn, maar lijkt ook nodig om je normaal te voelen.

Sommige mensen merken dat de dosis langzaam omhoog gaat of dat stoppen moeilijker is dan verwacht. Dat betekent niet automatisch dat er sprake is van verslaving, maar het kan wel een teken zijn dat het gebruik een grotere rol begint te spelen.

Wanneer het lichaam gewend raakt aan opiaten, kan minderen of stoppen lastig worden. Klachten zoals onrust, slecht slapen of lichamelijk ongemak kunnen dan optreden. Daardoor blijven mensen soms langer gebruiken dan oorspronkelijk de bedoeling was.

In zo’n situatie kan het helpen om samen met ons gespecialiseerde team te kijken hoe je het gebruik veilig kunt verminderen. Soms gaat het alleen om afbouwen van medicatie, soms om breder kijken naar pijnklachten, stress of andere factoren die het gebruik in stand houden. 

Neem gerust contact op om met een expert te spreken over het gebruik van opiaten.