Codeïne

Codeïne is een stof uit de papaverplant en hoort bij de opiaten. Als medicijn komt het meestal voor als codeïnefosfaat: codeïne gebonden aan een fosfaatzout, zodat het goed oplost en in een tablet of drank kan worden verwerkt. Codeïne en codeïnefosfaat werken dus hetzelfde.

Codeïne doet zelf weinig. De lever zet ongeveer een tiende ervan om in morfine. Die morfine zorgt voor de pijnstilling. Hoeveel morfine er ontstaat, verschilt per persoon. Bij snelle omzetters komt er meer morfine in het bloed dan verwacht, met een grotere kans op sufheid en een vertraagde ademhaling. Om die reden krijgen kinderen jonger dan 12 jaar geen codeïne.

Codeïne hoort bij de sterke pijnstillers waar mensen afhankelijk van kunnen raken. Op onze pagina over verslaving aan pijnstillers lees je hoe zo'n afhankelijkheid ontstaat.

Artsen schrijven codeïne voor bij:

• pijn, soms samen met paracetamol
• diarree, als middelen als loperamide niet genoeg helpen
• prikkelhoest of kriebelhoest, al raden artsen dat inmiddels af

Codeïne bij hoesten

Codeïne dempt de hoestprikkel in de hersenen. Of het echt helpt tegen hoest, is niet zeker, terwijl de bijwerkingen er wel zijn. Daarom adviseren artsen codeïne niet meer bij hoest. Bij een slijmerige hoest werkt het zelfs averechts, omdat hoesten dan nodig is om het slijm kwijt te raken. Een normale kriebelhoest hoort binnen twee weken over te zijn.

Paracetamol met codeïne

Paracetamol met codeïne is een combinatietablet tegen pijn waarbij paracetamol alleen niet voldoende werkt. Beide stoffen stillen pijn op een andere manier. De combinatie is alleen op recept verkrijgbaar.

Codeïne werkt binnen een halfuur en blijft 3 tot 4 uur werkzaam. Op een lege maag werkt het sneller dan na een maaltijd. Volgens de bijsluiter wordt codeïne maximaal 4 keer per dag ingenomen, met steeds minstens 6 uur ertussen. Bij pijn en hoest is het advies om het zo kort mogelijk te gebruiken.

Tabletten met codeïne en codeïnefosfaat zijn alleen op recept bij de apotheek verkrijgbaar, net als paracetamol met codeïne. Sommige hoestdranken met een kleine hoeveelheid codeïne zijn wel zonder recept te koop. Wie online codeïnetabletten zonder recept bestelt, koopt bij een illegale aanbieder. Namaakpillen kunnen te veel, te weinig of een heel andere stof bevatten.

De meest voorkomende bijwerkingen van codeïne zijn:

• verstopping
• misselijkheid en braken
• slaperigheid, sufheid en duizeligheid
• een droge mond, waardoor sneller gaatjes ontstaan
• jeuk, zweten of blozen
• verwardheid of somberheid

Bij hoge doseringen kan de ademhaling vertragen. Dat risico neemt toe in combinatie met alcohol, slaappillen of andere middelen die suf maken. Na langdurig gebruik kunnen mensen ook gevoeliger worden voor pijn: de pijn lijkt erger te worden, terwijl het middel nog wordt gebruikt.

Ja. Wie codeïne enkele weken achter elkaar gebruikt, kan lichamelijk afhankelijk worden. Het lichaam went aan het middel, waardoor er meer nodig is voor hetzelfde effect en stoppen ontwenningsverschijnselen geeft. Die lijken op de ontwenning van andere opioïden: onrust, zweten, een loopneus, buikkrampen, diarree en slecht slapen.

Codeïne wordt ook buiten medisch gebruik misbruikt, bijvoorbeeld in lean: hoestdrank met codeïne gemengd met frisdrank. Signalen dat het gebruik uit de hand loopt, zijn onder meer:

• codeïne blijven nemen terwijl de pijn of hoest al over is
• meer of vaker nemen dan voorgeschreven
• bij meerdere artsen of apotheken een recept proberen te krijgen
• codeïne gebruiken om rustig te worden of te ontspannen

Gebruik je codeïne al langere tijd structureel, dan is zelfstandig stoppen niet aan te raden. Ook zelf minderen kan dan ontwenningsverschijnselen uitlokken. Krijg je codeïne op recept, bespreek dan met je huisarts hoe je veilig kunt afbouwen. Lukt dat niet, of gebruik je meer dan er is voorgeschreven, dan kun je bij ons terecht.

Codeïne is een opiaat. Wie het maanden of jaren gebruikt, raakt er lichamelijk afhankelijk van, ook als de pijn of hoest waarvoor het werd voorgeschreven al voorbij is. Stoppen geeft dan ontwenningsverschijnselen zoals bij andere opioïden. Bij Connection SGGZ kun je terecht met een verslaving aan codeïne of andere pijnstillers. Begon het gebruik bij langdurige pijn, somberheid of spanning, dan nemen we die klachten mee in de behandeling (dubbele diagnose). Zo ziet ons traject eruit:

• Contact: je belt of mailt ons en we kijken samen naar je situatie.
• Intake: we brengen in kaart hoeveel codeïne je gebruikt, of het om tabletten of hoestdrank gaat en waarvoor je het oorspronkelijk kreeg.
• Detox: de codeïne wordt met medische hulp afgebouwd in onze eigen detoxfaciliteit.
• Behandeling: ambulant in Utrecht of Eindhoven, of met een opname in Meerlo of Zuid-Afrika.
• Nazorg: om ook na de behandeling zonder codeïne en andere opioïden te blijven.

Bij ons is de wachttijd korter dan een week. De behandeling wordt vergoed door je zorgverzekeraar, al betaal je je eigen risico en bij een opname een eigen bijdrage. Hoe dat precies zit, staat op de pagina kosten en vergoedingen. Maak je je zorgen om iemand die steeds meer pijnstillers gebruikt, dan kun je ook als naaste contact met ons opnemen. Bel 040-303 5023 als je niet meer zonder codeïne kunt.