Plafonddienst | betekenis, oorzaak en wat helpt

Plafonddienst komt uit het uitgaansleven en betekent dat je na drugsgebruik niet in slaap komt. Het gaat bijna altijd om stimulerende middelen zoals XTC, cocaïne, speed en 3-MMC. Die maken je wakker en energiek en zetten dat effect niet uit op het moment dat jij klaar bent met feesten en wilt slapen. Plafonddienst komt vooral voor na een nacht waarin je hebt bijgenomen of na een after die doorging tot de volgende dag.

Plafonddienst: betekenis en herkomst

De betekenis van plafonddienst zit in het beeld dat erbij hoort: je ligt in bed, kunt niet slapen en hebt dus alle tijd om het plafond te bestuderen. Je bent te moe om iets te doen en te onrustig om te slapen. Die tussentoestand kan uren duren, soms tot ver in de ochtend.

Stimulerende drugs zorgen ervoor dat er in je hersenen veel meer dopamine en noradrenaline actief is dan normaal. Bij XTC komt daar vooral serotonine bij, een stof die ook je slaap-waakritme mee regelt. Noradrenaline zet je lichaam in een staat van paraatheid: je hartslag en bloeddruk gaan omhoog, je spieren spannen aan en je lichaamstemperatuur stijgt. In die toestand val je niet in slaap, hoe moe je ook bent. Je hele lijf staat klaar om te vluchten of te vechten, terwijl je met die energie nergens meer naartoe kunt. Ondertussen loopt je slaaptekort wel op. De energie die je voelde, kwam uit je eigen reserves en het middel heeft alleen het signaal onderdrukt dat je moe bent.

Doodmoe en toch klaarwakker

Als de roes wegebt, verdwijnt de euforie als eerste. De lichamelijke onrust blijft vaak langer hangen. Je voelt je uitgeput en leeg, terwijl je hart nog bonkt, je kaken klemmen en je gedachten blijven malen. Piekeren over het slapen zelf houdt je daarbij extra wakker: hoe vaker je op de klok kijkt, hoe meer spanning je opbouwt.

Hoe lang plafonddienst duurt, hangt af van het middel, hoeveel je hebt genomen en wanneer je voor het laatst hebt gebruikt. Je kunt pas slapen als je lichaam een groot deel van de stof heeft afgebroken. Elke keer dat je bijneemt, schuift dat moment op. De roes is daarbij vaak eerder voorbij dan de stimulatie in je lichaam, waardoor je na het uitwerken nog uren wakker kunt liggen.

De nachten erna

Ook als je eenmaal slaapt, is je nachtrust nog niet hersteld. Stimulerende middelen onderdrukken je REM-slaap, de fase waarin je droomt en je hersenen informatie en emoties verwerken. In de nachten na gebruik haalt je lichaam die achterstand in. Je droomt dan heftig of hebt levendige nachtmerries. Ook al slaap je lang, je wordt toch moe wakker. Samen met de mentale dip die vaak een paar dagen later volgt, de dinsdagdip, kan het daardoor dagen duren voordat je weer fit bent.

Hoe lang je wakker ligt, verschilt per middel. De werkingsduur is een richtlijn: de sterkte van wat je binnenkrijgt, je lichaam en een combinatie met andere middelen spelen allemaal mee.

Slapen na coke

Cocaïne werkt snel en kort. Na een half uur tot een uur is de piek voorbij, waardoor je al snel zin krijgt om bij te pakken. Juist dat herhaalde bijnemen maakt slapen na coke lastig: je lichaam krijgt steeds een nieuwe prikkel en de onrust stapelt zich op. Combineer je cocaïne met alcohol, dan maakt je lever er cocaethyleen van, een stof die langer in je lichaam blijft en je hart extra belast. Ook in de dagen erna kun je last houden van vermoeidheid en een slechte nachtrust, wat het herstellen na cokegebruik vertraagt.

Slapen na XTC en MDMA

XTC werkt ongeveer 4 tot 6 uur, maar dan is de MDMA nog lang niet uit je lichaam. Na de roes kun je nog uren onrustig zijn, met stijve kaken, een verhoogde lichaamstemperatuur en een hoofd dat niet stil wordt. Slapen na XTC of MDMA wordt lastiger als je een tweede pil hebt genomen of XTC hebt gecombineerd met speed of cocaïne. Hoe sterk de effecten van XTC zijn, verschilt per pil, omdat je meestal niet weet hoeveel MDMA erin zit.

Slapen na speed

Speed werkt 4 tot 8 uur, maar de stimulerende werking kan tot 12 uur aanhouden. Neem je later op de avond nog bij, dan kom je soms pas de nacht erna in slaap. De eerste nachten daarna slaap je vaak lang maar licht, waardoor het herstellen van speed tijd kost.

Slapen na 3-MMC of miauw

3-MMC en miauw horen tot dezelfde groep stimulerende middelen, de synthetische cathinonen. 3-MMC werkt 3 tot 6 uur, maar door de korte piek en de sterke drang om bij te nemen loopt het gebruik vaak de hele nacht door. Slapen na 3-MMC laat dan lang op zich wachten. Na de roes voel je je vaak somber of leeg en ook dat maakt het lastig om tot rust te komen.

Wakker liggen na alcohol

Van alcohol val je juist snel in slaap, om midden in de nacht wakker te worden. Alcohol dempt je hersenactiviteit; je hersenen gaan daar tegenin door zelf actiever te worden. Is de alcohol afgebroken, dan valt die demping weg terwijl je hersenen nog in een hogere versnelling staan. Je slaapt dan licht, wordt wakker en komt moeilijk weer in slaap: het bekende patroon van slecht slapen door alcohol. Drink je naast een upper ook alcohol, dan stapelen de twee zich op. Eerst kom je niet in slaap en daarna word je alsnog vroeg wakker.

De meeste tips tegen plafonddienst komen op hetzelfde neer: je lichaam zo weinig mogelijk prikkelen en rust pakken, ook als slapen nog niet lukt. Zo maak je de nacht draaglijker:

• drink water, maar niet meer dan een glas per uur, omdat te veel drinken kan leiden tot watervergiftiging
• eet iets lichts als je trek hebt, zoals een banaan of yoghurt
• maak je kamer donker, koel en stil en leg je telefoon en de klok uit het zicht
• adem rustig: 4 tellen in, 7 tellen vasthouden en 8 tellen uit
• bedenk dat je lichaam rust, ook als je niet slaapt
• sta even op en zoek afleiding, maar vermijd beeldschermgebruik
• neem geen alcohol, slaapmiddelen of andere drugs om in slaap te komen
• bel ons op 040-303 5023 als je vaker wakker ligt na gebruik

Plafonddienst gaat vanzelf over zodra je lichaam het middel heeft afgebroken. Rust helpt je lichaam daarbij, ook zonder slaap.

Neem je een slaappil, GHB, alcohol of een joint om te landen na een upper, dan stapel je het ene middel op het andere. Je lichaam krijgt tegelijk een rem en een gaspedaal te verwerken, terwijl het al druk is met afbreken. Bovendien kan er zo een tweede gewoonte ontstaan, waarbij je het ene middel inruilt voor het andere: cross-addiction.

Slaappillen en benzo's

Slaap- en kalmeringsmiddelen zoals temazepam, oxazepam en diazepam heten benzodiazepinen. In combinatie met alcohol versterken ze elkaars dempende werking op je ademhaling. Gebruik je ze vaker om na het uitgaan te kunnen slapen, dan raak je er snel aan gewend en heb je ze steeds vaker nodig.

GHB om te landen

GHB werkt in een lage dosis ontspannend en in een iets hogere dosis verdovend. Het verschil tussen die twee is klein. Met alcohol erbij kun je ook out gaan. Gebruik je GHB regelmatig om te kunnen slapen, dan raakt je lichaam er snel aan gewend. Een GHB-verslaving kan precies zo beginnen.

Blowen of drinken om te slapen

Alcohol haalt je in de tweede helft van de nacht uit je slaap en cannabis vermindert je REM-slaap, net als de upper die je al had genomen. Een joint of een paar drankjes na het uitgaan lijken te helpen op het moment van inslapen, maar verstoren in werkelijkheid je slaap verder.

Als plafonddienst een vast onderdeel van je weekend wordt, dan zegt het iets over je gebruik. Signalen dat je grip op je gebruik afneemt, zijn:

• je ligt steeds vaker of langer wakker na gebruik
• je neemt standaard iets om te kunnen slapen
• je gebruikt een upper om de dag na een slapeloze nacht door te komen
• je herstel duurt steeds langer, terwijl je toch weer gebruikt
• het slaaptekort heeft gevolgen voor je werk, studie en relaties

De cirkel van slecht slapen en opnieuw gebruiken

Slaaptekort maakt je moe, somber en prikkelbaar. Een upper lijkt dat op te lossen, doordat je vermoeidheid weer even naar de achtergrond verdwijnt. Maar de volgende nacht houdt zo’n stimulerende drug je weer wakker. Zo kom je in een cirkel waarin je steeds minder energie hebt en het middel steeds harder nodig lijkt te hebben. Uit die cirkel kan een drugsverslaving ontstaan, vaak samen met plotselinge, sterke trek: craving.

Lig je na het uitgaan steeds vaker wakker en merk je dat je gebruik je slaap, je werk of je stemming gaat beheersen, dan kun je dat met ons bespreken. Slechte nachten en middelengebruik hangen soms samen met angst, somberheid of stress. In die combinatie van verslaving en psychische klachten, een dubbele diagnose, zijn wij gespecialiseerd.

Een intakegesprek bij Connection SGGZ

In een intakegesprek kijken we samen naar je gebruik, je klachten en wat daaronder ligt. Onze wachttijden zijn kort en we doen er alles aan om die zo kort te houden. De kosten van de behandeling vergoedt je zorgverzekeraar via de basisverzekering. Bel ons op 040-303 5023 of vul je gegevens in op het contactformulier. Samen kijken we hoe je uit de cirkel van gebruik en plafonddienst komt.