Wat is Narcan?
Narcan is de merknaam waaronder de werkzame stof naloxon in de Verenigde Staten zonder recept te koop is. Het middel is bedoeld voor een overdosis opioïden, zoals heroïne, fentanyl, oxycodon of morfine. Bij zo’n overdosis vertraagt je ademhaling en kan die zelfs stoppen. Naloxon verdringt de opioïden in je hersenen, waardoor je ademhaling weer op gang kan komen.
Naloxon werkt alleen op opioïden. Zitten er geen opioïden in je lichaam, dan doet het middel vrijwel niets: het geeft geen roes en je raakt er niet aan gewend.
Naloxon, naloxene of naloxone – werkzame stof
Naloxon is de Nederlandse naam van de stof, naloxone de internationale en Engelse schrijfwijze. Soms kom je ook de foutieve schrijfwijze naloxene tegen. Het gaat hierbij telkens om hetzelfde middel. Naloxon is een opioïde-antagonist: een stof die zich aan dezelfde receptoren in je hersenen bindt als opioïden, maar die receptoren niet activeert. Je kunt het vergelijken met een sleutel die wel in het slot past, maar het slot niet omdraait. Zolang naloxon op de receptor zit, kan de opioïde er niet bij. Naast de neusspray bestaat naloxon als injectievloeistof. Artsen dienen die onder meer toe na een operatie, wanneer je door de pijnstilling te weinig ademt.
Hoe werkt naloxon?
Opioïden binden zich aan opioïdereceptoren in je hersenen. Bij een te hoge dosis remmen ze ook het deel van je hersenstam dat je ademhaling regelt. Naloxon hecht zich sterker aan die receptoren dan opioïden en duwt ze van hun plek. Daardoor stopt de werking van de opioïde zolang de naloxon werkt en kan je ademhaling herstellen.
Wat doet naloxon nog meer?
Naloxon heft ook de pijnstilling en de roes van de opioïde op. Ben je lichamelijk afhankelijk van opioïden, dan kom je door naloxon in één keer in de ontwenning. Kom je na een dosis naloxon bij, dan kun je verward, angstig of boos zijn. Dat komt door het plotselinge ontwaken, de pijn die terugkeert en, als je lichamelijk afhankelijk bent, de ontwenning.
Inwerktijd en werkingsduur van naloxon
De werking van Narcan begint binnen enkele minuten. Via een injectie in een ader werkt naloxon binnen 2 minuten, de neusspray doet er iets langer over. Naloxon werkt meestal 45 minuten tot 4 uur, afhankelijk van de dosis. Veel opioïden werken langer, zoals methadon, fentanylpleisters en oxycodon met vertraagde afgifte. Zodra de naloxon is uitgewerkt, kunnen die opioïden de receptoren weer bezetten en kan je ademhaling opnieuw vertragen. Daarom is soms een tweede of derde dosis nodig. Bij zeer krachtige opioïden, zoals nitazenen, kan één dosis naloxon onvoldoende zijn om een overdosis tegen te gaan. Om dezelfde reden mag je na toediening van naloxon minstens 24 uur geen auto rijden: de overdosis kan je opnieuw overvallen als de Narcan eerder uitwerkt.
Bij welke middelen helpt Narcan?
Naloxon werkt op alle middelen die op de opioïdereceptoren in je hersenen inwerken. Daaronder vallen:
Naloxon zit ook in sommige tabletten met oxycodon. Slik je zo’n tablet, dan breekt je lever de naloxon grotendeels af voordat die je hersenen bereikt. De naloxon werkt dan vooral in je darmen, tegen verstopping door de oxycodon.
Bij buprenorfine werkt naloxon maar beperkt. Die stof hecht zich zo sterk aan de receptoren dat ook een hoge dosis naloxon je ademhaling niet altijd volledig herstelt.
Middelen waarop naloxon geen effect heeft
Naloxon heeft geen effect op GHB, alcohol, benzodiazepinen, cocaïne of speed. Combineer je opioïden met een van deze middelen, dan heft naloxon alleen het opioïde-effect op en blijft het andere middel gewoon werken. GHB, alcohol en benzodiazepinen kunnen je ademhaling dan alsnog onderdrukken. Hetzelfde geldt voor xylazine, ook wel tranq, een verdovingsmiddel voor dieren dat soms door straatfentanyl is gemengd. Naloxon heft de werking van de fentanyl op, maar niet die van de xylazine.
Narcan spray en naloxon neusspray
Narcan is een kant-en-klare neusspray met één dosis naloxon. Je hoeft die niet te schudden of voor te bereiden en er komt geen naald aan te pas. Het middel is daardoor eenvoudig en snel toe te dienen, zonder dat je er enige voorkennis voor nodig hebt. Zo is deze naloxon neusspray geschikt voor omstanders die zien dat iemand een overdosis krijgt. De Narcan neusspray en een injectie werken op dezelfde manier. Een injectie werkt iets sneller, maar je moet dan wel weten wat je doet.
Bijwerkingen van naloxon
Zonder opioïden in je lichaam doet naloxon vrijwel niets. Heb je wel opioïden gebruikt, dan geeft naloxon vaak deze bijwerkingen:
- misselijkheid en overgeven
- duizeligheid en hoofdpijn
- een snelle hartslag en een hoge of juist lage bloeddruk
- pijn die terugkomt doordat de pijnstilling wegvalt
In zeldzame gevallen ontstaan een epileptische aanval of hartritmestoornissen. De kans hierop neemt toe bij een bestaande hartaandoening of wanneer je ook cocaïne of andere middelen hebt gebruikt die je hart belasten.
Acute ontwenning na naloxon
Ben je lichamelijk afhankelijk van opioïden, dan geeft naloxon acute afkickverschijnselen, zoals zweten, kippenvel, spierkrampen, buikkrampen, onrust, angst, prikkelbaarheid of een grieperig gevoel. Die klachten komen in één keer op in plaats van geleidelijk. De ontwenning kan de drang geven om meteen opnieuw te gebruiken, ook al kom je uit een overdosis. Doe je dat, dan komt de opioïde bovenop de dosis die nog in je lichaam zit en neemt de kans op een nieuwe overdosis toe zodra de naloxon is uitgewerkt.
Narcan spray kopen in Nederland
Narcan spray kopen kan in Nederland niet, omdat het merk Narcan hier niet is geregistreerd. Narcan in Nederland heet Nyxoid; dat is de naloxon neusspray die je hier krijgt. Daarnaast bestaat naloxon als injectievloeistof. Beide zijn receptplichtig: een arts schrijft ze voor en je haalt ze op bij de apotheek. Een drogisterij verkoopt naloxon niet. De neusspray staat niet in het vergoedingssysteem voor geneesmiddelen, dus in de regel vergoedt je zorgverzekeraar die niet.
Hulp bij afhankelijkheid
Een overdosis kan wijzen op een opioïdeverslaving: een heroïneverslaving, fentanylverslaving, of een medicijnverslaving aan voorgeschreven pijnstillers zoals oxycodon. Vind je het zelfs na een overdosis moeilijk om te stoppen, dan is dat een duidelijk signaal van afhankelijkheid. Een van de kenmerken van verslaving is dat je blijft gebruiken, ondanks de impact die het op je leven heeft.
Onderliggende problemen
We stemmen de behandeling af op wat jij nodig hebt. Soms houdt een onderliggend probleem je gebruik in stand, zoals PTSS, een depressie of een persoonlijkheidsstoornis. Daar besteden we tijdens je traject bij ons ook aandacht aan.
Stoppen met opioïden
Bij structureel gebruik is zelfstandig stoppen met opioïden niet aan te raden. Ook minderen kan afkickverschijnselen uitlokken. Je kunt bij ons een detox volgen, waarbij je onder medische begeleiding je gebruik afbouwt. We omringen je dan 24/7 met zorg; mocht er tijdens het afkicken iets niet goed gaan, dan kunnen we je direct helpen. Ook de nazorg brengen we al tijdens het intakegesprek in kaart, voor een naadloze overgang. Heb je vragen over Narcan, over je gebruik of dat van een naaste, neem ook dan gerust contact met ons op en bel 040-303 5023.