Paniekaanval

Een paniekaanval kan plotseling opkomen en heel heftig voelen. Dat kan op zo’n moment aanvoelen of er iets ernstig mis is met je lichaam of dat je de controle verliest. Je kunt een paniekaanval krijgen door langdurige stress, angstklachten of een burn-out. Maar het kan je ook uit het niets overvallen. Paniekaanvallen kunnen ook samenhangen met middelengebruik. Door onze jarenlange ervaring in het behandelen van dubbele diagnoses – mentale aandoeningen en verslaving – kunnen we tot de kern van je klachten doordringen. Zo gaan we samen voor een duurzaam herstel.

Wat is een paniekaanval?

Bij een paniekaanval ervaar je een plotselinge golf van intense angst of paniek. Zo’n aanval kan binnen een paar minuten heel heftig worden. Je lichaam schiet als het ware in een alarmstand, ook als er op dat moment geen direct gevaar is.

Wat er gebeurt tijdens een paniekaanval

Tijdens een paniekaanval kun je het gevoel hebben dat je flauwvalt, gek wordt, stikt of een hartaanval krijgt. Dat maakt de ervaring vaak extra beangstigend. Tegelijkertijd is een paniekaanval in veel gevallen een reactie van je lichaam op spanning, overbelasting of angst.

Steeds meer invloed op je dagelijkse leven

Een paniekaanval kan eenmalig voorkomen, maar ook vaker terugkomen. Hierdoor kun je situaties gaan vermijden, uit angst voor een nieuwe aanval. Dan kunnen de klachten steeds meer invloed krijgen op je dagelijks leven.

Wees extra alert bij middelengebruik 

Misschien heb je gemerkt dat je minder last hebt van angst en paniekaanvallen als je drugs, alcohol of medicatie gebruikt. Je loopt dan echter wel een verhoogd risico om verslaafd te  raken. Je mag ons bellen op 040-303 5023; samen bespreken we waar jij tegenaan loopt en hoe we jou hierbij kunnen helpen.

Paniekaanval – symptomen

De symptomen van een paniekaanval kunnen heftig en overweldigend zijn. Niet iedereen ervaart precies dezelfde klachten, maar vaak merk je wel dat je lichaam ineens heel sterk reageert.

Veelvoorkomende symptomen van een paniekaanval:

• zweten
• tintelingen
• misselijkheid
• trillen of beven
• druk op de borst
• angst om dood te gaan
• een gevoel van onwerkelijkheid
• angst om de controle te verliezen
• hartkloppingen of een bonzend hart 
• duizeligheid of een licht gevoel in het hoofd
• benauwdheid of het gevoel niet goed te kunnen ademen

Juist doordat deze klachten zo lichamelijk aanvoelen, denk je wellicht eerst aan iets medisch. Dat is begrijpelijk. Tegelijkertijd kunnen dit ook duidelijke signalen zijn van paniek.

Lichte paniekaanval – symptomen

Een lichte paniekaanval kan minder heftig lijken, maar toch veel impact hebben. De klachten zijn vaak subtieler, waardoor je niet altijd direct herkent dat het om paniek gaat.

Bij symptomen van een lichte paniekaanval kun je denken aan:

• een opgejaagd gevoel
• onrust in het lichaam
• sneller ademhalen
• druk op de borst
• hartkloppingen
• duizeligheid
• het gevoel dat je ieder moment kunt doorschieten in paniek

Juist omdat deze signalen minder duidelijk zijn, loop je er soms langer mee door. Dat kan ervoor zorgen dat de angst voor een ergere aanval toeneemt.

Paniekaanval – kenmerken

Een belangrijk kenmerk van een paniekaanval is dat je reactie vaak plotseling en intens is. Je angst bouwt snel op en voelt op dat moment echt. Ook als je rationeel weet dat er geen direct gevaar is, reageert je lichaam alsof dat er wel is. 

Andere kenmerken van een paniekaanval zijn een sterke lichamelijke reactie zonder duidelijke aanleiding en het gevoel dat je de controle kwijt raakt. Daarnaast zijn veel voorkomende kenmerken de angst voor herhaling, verhoogde alertheid op lichamelijke signalen en vermijdingsgedrag zoals voor drukke plekken of situaties waaruit je niet makkelijk weg kunt.

Paniekaanvallen – oorzaken

Bij sommige mensen ontstaan paniekaanvallen in periodes van stress of overbelasting. Bij anderen spelen angstklachten, burn-out of middelengebruik een rol.

Paniekaanval door stress

Een paniekaanval door stress komt regelmatig voor. Langdurige spanning vraagt immers veel van je lichaam en geest. Als je te lang over je grens gaat, kan je stresssysteem ontregeld raken. Dan kan een relatief klein moment ineens voelen als te veel. 

Bij langdurige stress staat het lichaam vaak al in een verhoogde staat van paraatheid. Daardoor kunnen lichamelijke signalen sneller worden opgepikt en als bedreigend worden ervaren. Zo kan stress bijdragen aan het ontstaan van paniekklachten.

Paniekaanval burn-out

Bij een burn-out kunnen ook paniekaanvallen voorkomen. Als je langdurig overbelast bent, heb je vaak minder mentale en lichamelijke veerkracht. Het systeem blijft als het ware gespannen, waardoor klachten als benauwdheid, hartkloppingen en controleverlies sneller kunnen ontstaan.

Een paniekaanval bij burn-out staat daarom vaak niet op zichzelf. Het is eerder een signaal dat je al langere tijd te veel moet dragen en dat herstel niet meer vanzelf gaat.

Angst en paniekaanval

Angst en een paniekaanval liggen dicht bij elkaar, maar zijn niet precies hetzelfde. Angst kan langer aanwezig zijn en meer op de achtergrond spelen. Een paniekaanval is vaak korter, intenser en veel lichamelijker voelbaar.

Wel kunnen angstklachten en paniekaanvallen elkaar versterken. Doordat je bang bent voor een nieuwe aanval, ga je vaak meer letten op lichamelijke signalen. Daardoor neemt de spanning toe, wat juist weer een nieuwe aanval kan uitlokken.

Hoe ziet een paniekaanval eruit?

Een paniekaanval ziet er van buiten niet altijd hetzelfde uit. Je kunt zichtbaar in paniek raken, sneller ademen of huilen. Je kunt ook juist verstijven, jezelf terugtrekken of de aanval proberen te verbergen.

Paniekaanval en klachten:

• trillen
• bleek zien of zweten
• verward of afwezig overkomen
• snel of oppervlakkig ademhalen
• je vastklampen aan iemand of juist weg willen
• het gevoel hebben direct te moeten ontsnappen

Van binnen voelt een paniekaanval vaak nog heftiger dan van buiten zichtbaar is. Daarom herkent je omgeving de impact niet altijd goed.

Paniekaanval klachten

Paniekaanvalklachten kunnen lichamelijk, mentaal en emotioneel zijn. Het gaat dus niet alleen om angstgevoelens, maar ook om allerlei signalen in je lichaam. Die kunnen heel echt en beangstigend aanvoelen.

Hoe de impact van paniek steeds groter wordt

Je kunt in de war raken van de lichamelijke klachten. Je vertrouwt je lichaam niet meer goed en wordt bang voor wat er opnieuw kan gebeuren. Daardoor kan de paniek zich uitbreiden naar je dagelijks functioneren, werk, sociale situaties of slapen.

Paniekaanval en hartkloppingen

Hartkloppingen zijn een veelvoorkomende klacht bij een paniekaanval. Het hart kan sneller gaan slaan, bonzen of onregelmatig aanvoelen. Dat kan erg schrikken zijn en roept vaak de angst op dat er iets mis is met je hart. Toch zijn hartkloppingen bij paniek vaak een gevolg van de stressreactie van het lichaam. Je lichaam maakt zich klaar om te vechten of te vluchten, ook als dat op dat moment niet nodig is. Juist die lichamelijke reactie kan de paniek verder versterken.

Paniekaanval en verslaving

Paniekaanvallen en verslaving kunnen op verschillende manieren met elkaar samenhangen. Zo kun je alcohol, drugs of medicatie gebruiken om je angst of spanning te dempen. Dat lijkt op de korte termijn soms te helpen, maar vergroot op de langere termijn vaak juist de onrust en kwetsbaarheid.

Middelengebruik kan paniekklachten uitlokken, versterken of in stand houden. Denk bijvoorbeeld aan:

• alcohol
• cannabis
• cocaïne
• amfetamine of speed

Ook gokken kan paniekaanvallen uitlokken, bijvoorbeeld doordat de gevolgen boven je hoofd groeien. Daarnaast kunnen paniekaanvallen ook ontstaan tijdens het afkicken of afbouwen. Het lichaam en het zenuwstelsel raken dan uit balans, waardoor angst, onrust en lichamelijke spanning sterker naar voren kunnen komen.

Behandeling van dieperliggende oorzaak van paniekaanval

Bij de behandeling van paniekaanvallen en verslaving kijken we bij Connection SGGZ daarom naar beide. Niet alleen naar de paniekaanvallen zelf, maar ook naar wat je gebruikt en waarom dat gebruik is ontstaan. Onderliggende problemen kunnen namelijk je gebruik of gedrag in stand houden, waardoor de kans op terugval groter wordt. En andersom kan verslaving zelf dus ook paniekaanvallen versterken. Herken je bepaalde symptomen of wil je met ons praten over je gebruik, je paniekaanvallen of over beide? Bel ons dan gerust op 040-303 5023. Zo sta je er in elk geval niet langer alleen voor. 

Paniekaanval na alcohol

Een paniekaanval na alcohol komt vaker voor dan je misschien denkt. Alcohol lijkt in eerste instantie ontspannend te werken, maar kan later juist zorgen voor meer onrust, hartkloppingen en angstgevoelens. Dat geldt bijvoorbeeld tijdens een kater, in de nacht na het drinken of in een periode van vaker of meer drinken. Daarnaast is alcohol verslavend. Je hebt er steeds meer van nodig om hetzelfde dempende effect te ervaren. 

Invloed van slaaptekort door alcohol

Alcohol kan de slaap en het herstel van je lichaam verstoren. Ook kan alcohol invloed hebben op je stemming, stressgevoeligheid en de regulatie van je zenuwstelsel. Daardoor kunnen paniekklachten sneller ontstaan of heftiger worden.

Merk je dat paniekaanvallen regelmatig na alcohol optreden? Dan kan het verstandig zijn om dat serieus te nemen. Zeker als drinken steeds meer jouw manier wordt om spanning of angst te dempen.

Het risico van zelfmedicatie

Je kunt – bewust of onbewust – paniek klein houden met alcohol, drugs of rustgevende medicatie. Niet om los te gaan, maar juist om overeind te blijven. Alleen werkt dat vaak maar tijdelijk. Wat eerst voelt als een oplossing, kan later juist bijdragen aan meer onrust, lichamelijke spanning en nieuwe paniekaanvallen.

Vicieuze cirkel van verslaving en paniekklachten

Daardoor wordt het soms lastig om nog te zien wat nu oorzaak is en wat het gevolg. Zijn de paniekaanvallen er al langer en is het gebruik erbij gekomen? Of zijn de klachten juist erger geworden door het middel zelf, de kater, het afbouwen of de onrust daarna? Precies die wisselwerking vraagt om aandacht. Twijfel je of het bij jou wel erg genoeg is om hulp te vragen of gaat het niet om jezelf maar om een naaste? Ook dan ben je welkom om ons te bellen op 040-303 5023.

Onze hulp bij paniekaanval en verslaving

Connection SGGZ is gespecialiseerd in dubbele diagnoses, waarbij er niet alleen sprake is van verslaving, maar ook van onderliggende aandoeningen die klachten geven, zoals een paniekaanval, autisme, een bipolaire stoornis of borderline. Wij kijken daarom niet alleen naar de paniekaanvallen of alleen naar je gebruik, maar naar jouw volledige situatie. Samen onderzoeken we wat jouw systeem uit balans brengt en wat nodig is voor een betere balans en een goede mentale gezondheid. 

Twijfel je over die combinatie bij jezelf? Neem dan contact op met ons gespecialiseerde en gecertificeerde team om hulp of meer informatie te krijgen bij de combinatie van een paniekaanval en verslaving.