Dipsomanie

Dipsomanie is een vorm van alcoholgebruik die vaak onopgemerkt blijft, juist omdat het niet dagelijks voorkomt. In de medische literatuur wordt dipsomanie aangeduid als een vorm van zogenaamde drankzucht of periodiek alcoholisme. Het wordt gezien als een specifieke vorm van alcoholisme, waarbij de cyclische aard van het drinken centraal staat: perioden van weinig of geen alcohol kunnen worden afgewisseld met heftige drinkbuien, wat verwarrend kan zijn voor jezelf en je omgeving. Misschien herken je het patroon, of twijfel je of dit bij jou speelt. Connection SGGZ vertelt je meer over wat dipsomanie betekent, wat een kwartaaldrinker is, hoe het zich kan uiten en welke vormen van behandeling mogelijk zijn.

Wat is dipsomanie en kwartaaldrinken?

Dipsomanie is een vorm van problematisch alcoholgebruik die zich niet dagelijks, maar in duidelijke periodes manifesteert. Mensen met dipsomanie drinken soms weken of maanden nauwelijks of helemaal niet, om vervolgens plotseling in een korte tijd extreem veel alcohol te gebruiken. Er is een belangrijk verschil tussen matig drinken, alcoholmisbruik en dipsomanie: bij matig drinken is er geen sprake van controleverlies, bij alcoholmisbruik is er regelmatig overmatig gebruik, terwijl dipsomanie zich kenmerkt door heftige, terugkerende drinkbuien met periodes van volledige onthouding. Deze terugkerende drinkbuien kunnen grote impact hebben op iemands gezondheid, relaties en dagelijks functioneren.

Dipsomanie betekenis

De betekenis van dipsomanie ligt in het cyclische karakter van het alcoholgebruik. In tegenstelling tot dagelijks drinken is er sprake van een onbedwingbare drang om te drinken tijdens bepaalde periodes, gevolgd door fases waarin alcohol weinig tot geen rol speelt. Tijdens zo’n drinkperiode kan iemand het gevoel hebben de controle volledig te verliezen. Het gevolg hiervan is vaak dat het dagelijks leven ontregeld raakt, met problemen op het gebied van werk, relaties en gezondheid.

Kenmerkend is dat het drinken vaak niet voortkomt uit gezelligheid, maar uit een innerlijke spanning, onrust of mentale ontregeling. Veel mensen proberen op hun eigen manier controle te houden over hun alcoholgebruik, bijvoorbeeld door afspraken met zichzelf te maken of bepaalde situaties te vermijden. Toch lukt het vaak niet om deze keuzes vol te houden, waardoor men blijft vasthouden aan oude patronen. Zodra de drinkperiode begint, lukt stoppen meestal pas wanneer het lichaam of de omgeving daartoe dwingt. Achteraf volgt vaak schaamte, schuldgevoel of onbegrip: “Hoe heeft dit weer kunnen gebeuren?”

Dipsomanie, ook wel bekend als kwartaaldrinken

Dipsomanie wordt ook wel geassocieerd met termen als kwartaaldrinker of kwartaaldronken: iemand die periodiek, bijvoorbeeld eens per paar maanden, volledig doorslaat in alcoholgebruik. Tijdens deze periodes kan de behoefte aan drank zo sterk zijn dat iemand volledig bezig is met het verkrijgen en consumeren van alcohol. Juist omdat er tussen de drinkperiodes soms lange ‘nuchtere’ fases zitten, wordt deze vorm van alcoholproblematiek vaak laat herkend.

Kwartaaldrinken is een verschijnsel waarbij jij in een bepaalde periode veel alcohol drinkt, gevolgd door een tijd van volledige onthouding. Deze afwisseling tussen drinken en niet-drinken lijkt misschien onschuldig voor jou, maar kan ernstige gevolgen hebben voor zowel jouw gezondheid als jouw dagelijks leven. Het is daarom zo belangrijk dat jij de signalen van dit drinkgedrag leert herkennen, zodat je op tijd hulp kunt zoeken en samen deze cyclus kunt doorbreken. Je staat er niet alleen voor – door inzicht te krijgen in de oorzaken en symptomen van kwartaaldrinken, wordt het voor jou veel makkelijker om het patroon te doorzien en bewuste stappen te zetten richting verandering.

Oorzaken en symptomen van dipsomanie

Kwartaaldrinken ontstaat bij jou vaak door een combinatie van psychische en sociale factoren. Misschien grijp jij naar alcohol om stress, angst of sombere gevoelens tijdelijk te vergeten. Wat begint met een glas wijn bij jouw diner of een cocktail op een feestje, kan ongemerkt uitgroeien tot excessief alcoholgebruik. Veranderingen in jouw drinkgedrag, zoals periodes van veel drinken afgewisseld met onthouding, kunnen wijzen op een beginnende verslaving bij jou. Ook het negeren van jouw verantwoordelijkheden of het steeds vaker zoeken naar excuses om te drinken zijn signalen die op een alcoholprobleem bij jou kunnen duiden. Daarom is het belangrijk dat jij deze symptomen serieus neemt, zodat je op tijd hulp kunt zoeken en verdere problemen in jouw leven kunt voorkomen.

Gedrag van een kwartaaldrinker

De term kwartaaldrinker wordt in de volksmond gebruikt voor iemand die eens in de zoveel tijd extreem drinkt. Tijdens zo’n periode kan iemand letterlijk kwartaaldronken zijn: meerdere dagen of weken achter elkaar onder invloed, met weinig aandacht voor werk, gezin of gezondheid. Dit gedrag herhaalt zich soms over meerdere jaren en vele keren, waardoor de impact op het leven en de omgeving steeds groter wordt.

Dit patroon kan voor de omgeving verwarrend zijn. Buitenstaanders zien immers ook de periodes waarin iemand ‘prima functioneert’. Zo kan een vriend na een feestje denken dat het wel meevalt, of een vrouw zich zorgen maken als haar man weer voor de zoveelste keer dagenlang niet aanspreekbaar is. Dat maakt het lastig om het probleem serieus te nemen, zowel voor de omgeving als voor de persoon zelf. Toch kan juist deze wisseling tussen controle en volledig verlies daarvan een belangrijk signaal zijn dat er sprake is van onderliggende problematiek.

Ben jij een kwartaaldrinker of herken je het gedrag van een kwartaaldrinker bij een van je naasten? Neem dan contact met ons op voor meer informatie of een behandeling op maat.

Gevolgen en risico’s

Kwartaaldrinken kan voor jou leiden tot ernstige gevolgen voor lichaam en geest. Door het herhaaldelijk drinken van grote hoeveelheden alcohol in korte tijd, loop jij risico op hoge bloeddruk, hartproblemen en schade aan je lever. Wanneer jij na een drinkperiode stopt, kun je last krijgen van ontwenningsverschijnselen zoals trillen, zweten of angst. Ook jouw omgeving merkt vaak de invloed van je drinkgedrag: problemen op het werk, spanningen in relaties of zorgen bij vrienden komen regelmatig voor. Het is belangrijk om hulp te zoeken als jij merkt dat het drinken jouw leven beïnvloedt. Met de juiste hulp kun jij het patroon doorbreken, nuchter worden en weer grip krijgen op jouw leven. Het is nooit te laat om te kiezen voor verandering – wij zijn er voor je.

Hoe verschilt dipsomanie van andere vormen van alcoholverslaving?

Hoewel dipsomanie niet altijd past binnen het klassieke beeld van alcoholverslaving, kan de impact net zo groot zijn. De persoon met dipsomanie ervaart heftige drinkbuien, waarbij medische en psychologische aandacht vaak noodzakelijk is. Het verschil zit vooral in het moment en patroon van gebruik, niet in de ernst van de gevolgen. Tijdens drinkbuien kunnen risico’s ontstaan zoals lichamelijke uitputting, black-outs, ongelukken of relationele schade.

Daarnaast kan de plotselinge overgang van niet-drinken naar excessief drinken het lichaam extra belasten. Het in korte tijd leegdrinken van een fles alcohol vergroot het risico op schade aan het hart en andere organen. Mensen met dipsomanie onderschatten dit risico soms, juist omdat ze zichzelf buiten de drinkperiodes als ‘geen drinker’ zien.

Dipsomanie behandeling

Een behandeling bij dipsomanie richt zich niet alleen op het stoppen met drinken, maar ook op het genezen van de onderliggende problematiek die de terugkerende drinkdrang veroorzaakt. Vaak spelen psychische factoren een rol, zoals stress, stemmingsklachten, trauma of moeite met emotieregulatie. Het drinken fungeert dan tijdelijk als ontlading of verdoving.

In een behandeling wordt samen gekeken naar:

• de triggers die voorafgaan aan een drinkperiode
• de functie die alcohol op dat moment vervult
• manieren om spanningen eerder te herkennen en anders op te vangen

Zonder behandeling kunnen klachten zoals somberheid, spanning of drang tot drinken maandenlang aanhouden, waardoor het risico op verergering toeneemt.

Afhankelijk van de situatie kan een behandeling bestaan uit gesprekken, behandelingen en – indien nodig – medische begeleiding. Wij bieden ook passende hulp en nazorg, omdat juist de periodes waarin het goed lijkt te gaan, het risico op onderschatting vergroten.

Wanneer is het verstandig om hulp te overwegen?

Twijfel over je gebruik als kwartaaldrinker is op zichzelf al een belangrijk signaal. Als drinkbuien zich herhalen, steeds heftiger worden of meer gevolgen krijgen, kan het helpend zijn om daar eens met iemand over te praten. Dat geldt ook wanneer je jezelf herkent in termen als dipsomanie, kwartaaldrinker of kwartaaldronken, maar nog niet zeker weet wat dat voor jou betekent. Het is belangrijk om te erkennen dat de behoefte om te drinken soms zo sterk is dat je wordt meegesleept door de drank, en dat het vinden van passende hulp een eerste stap kan zijn. Neem je omgeving mee in dit proces; samen sta je sterker.

Een gesprek kan helpen om inzicht te krijgen in wat de beste aanpak is voor jou of een van je naasten. Je hoeft dit niet alleen uit te zoeken, wij staan hierin voor je klaar.

Wij helpen je verder

Dipsomanie kan lastig te plaatsen zijn, zeker wanneer er ook lange periodes zijn waarin alcohol geen rol lijkt te spelen. Toch kan het helpend zijn om stil te staan bij terugkerende patronen en de impact ervan op je leven en dat van je omgeving. Inzicht is vaak de eerste stap naar verandering. Of je nu alleen wilt begrijpen wat er speelt of wilt verkennen welke behandeling bij jou past: je hoeft dat niet alleen te doen. Neem daarom contact op met een van onze specialisten voor meer informatie, een luisterend oor of een behandeling op maat.